Page Nav

HIDE

Grid

GRID_STYLE
FALSE

Hover Effects

TRUE
TO-LEFT
HIDE_BLOG

Ya┼čam Psikolojisi

{fbt_classic_header}

Header Ad

Son yaz─▒lar:

latest

Ads Place

├ľn yarg─▒lar tuzakt─▒r… ├ľn yarg─▒n─▒n en b├╝y├╝k ilac─▒ diyalog!

├ľn yarg─▒lar─▒n insan─▒n, denetim olmaks─▒z─▒n otomatik ald─▒─č─▒ kararlar oldu─čunu ifade eden Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Baz─▒ ki┼čiler ├ž...

├ľn yarg─▒lar tuzakt─▒r… ├ľn yarg─▒n─▒n en b├╝y├╝k ilac─▒ diyalog!

├ľn yarg─▒lar─▒n insan─▒n, denetim olmaks─▒z─▒n otomatik ald─▒─č─▒ kararlar oldu─čunu ifade eden Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Baz─▒ ki┼čiler ├žok h─▒zl─▒ konu┼čurlar, o h─▒zla otomatik d├╝┼č├╝ncelerle konu┼čurlar. Baz─▒lar─▒ tane tane konu┼čur, d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝ s├Âyledi─či s├Âz├╝n nereye varaca─č─▒n─▒ bilir, yava┼č yava┼č konu┼čur. Bu tarz ki┼čiler otomatik, h─▒zl─▒ kararlar vermez, amaca y├Ânelik se├žimler yapar. ├ľn yarg─▒ tuzaklar─▒na d├╝┼čmez. Hayat─▒m─▒zda ├Ân yarg─▒lar tuzakt─▒r.” dedi. “├ľn yarg─▒lar─▒m─▒z─▒ da─č─▒tmak istiyorsak insanlarla temas kuraca─č─▒z.” diyen Prof. Dr. Tarhan, “Kendimizi tan─▒yaca─č─▒z, de─či┼čtirece─čiz, hatam─▒z─▒ d├╝zeltece─čiz, ilerleyece─čiz. Sosyal temas artt─▒k├ža ├Ân yarg─▒ azal─▒r. Diyalog ├Ân yarg─▒n─▒n en b├╝y├╝k ilac─▒d─▒r.” diye konu┼čtu.

├ťsk├╝dar ├ťniversitesi Kurucu Rekt├Âr├╝, Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, ├Ân yarg─▒ konusunu de─čerlendirdi.

“├ľn yarg─▒; bilin├žli ├Ân yarg─▒ ve bilin├žsiz ├Ân yarg─▒ diye ikiye ayr─▒l─▒yor”

├ľn yarg─▒n─▒n; bilin├žli ├Ân yarg─▒ ve bilin├žsiz ├Ân yarg─▒ diye ikiye ayr─▒ld─▒─č─▒n─▒ dile getiren Prof. Dr. Tarhan, “Bilin├žsiz ├Ân yarg─▒ karar verme mekanizmalar─▒m─▒z─▒ beynimizde ├žal─▒┼čt─▒r─▒rken sistematik olarak hata yapmam─▒za sebep olur. Fark─▒nda de─čilizdir hata yapt─▒─č─▒m─▒z─▒n, hatam─▒z─▒n sebebini de anlayamay─▒z, bulamay─▒z. Bir insan─▒n ‘├Âz├╝r dilemek yanl─▒┼čt─▒r, ├Âz├╝r dilemek zay─▒fl─▒kt─▒r’ ┼čeklinde bilin├žsiz ├Ân yarg─▒s─▒ varsa, ki┼činin kendi do─črusu de─čer yarg─▒s─▒ olarak hayat─▒ndad─▒r.” dedi.

“├ľz├╝r dilemek zay─▒fl─▒k de─čil, erdemdir diyorsa ki┼či hatas─▒n─▒ d├╝zeltebilir”

De─čer yarg─▒lar─▒n─▒n da ├Ân yarg─▒lar─▒n da insan beyninin ├žal─▒┼čmas─▒yla ilgili oldu─čunu ifade eden Prof. Dr. Tarhan, “Hayat─▒m─▒z─▒ kolayla┼čt─▒rmak i├žin beynimizin ├žal─▒┼čma sisteminde ├žocukluktan itibaren ├Ân yarg─▒lar─▒ vard─▒r. ─░nsan d├╝┼č├╝nce hayat─▒nda ‘├Âz├╝r dilemek zay─▒fl─▒kt─▒r’ dedi─či zaman, kendi hata yapt─▒─č─▒ zaman bile kusuru d─▒┼č nedene ba─člar, kusuru ba┼čkas─▒na atar. Hayat─▒ bu hatalarla ge├žip gider, bir t├╝rl├╝ hatalar─▒n─▒ d├╝zeltemez, ├Â─črenemez. Ama ├Âz├╝r dilemek zay─▒fl─▒k de─čil, ├Âz├╝r dilemek erdemdir diyorsa bir insan hatas─▒n─▒ d├╝zeltebilir. Basit bir bilin├žsiz ├Ân yarg─▒d─▒r.” diye anlatt─▒. 

“├ľl├╝m bir son de─čil, yeni bir do─ču┼č, ba┼člang─▒├žt─▒r demek bilin├žli ├Ânyarg─▒d─▒r”

Bilin├žli bir ├Ân yarg─▒n─▒n da oldu─čunu kaydeden Prof. Dr. Tarhan, “├ľl├╝m bir son de─čil, ├Âl├╝m yeni bir do─ču┼čtur, yeni bir ba┼člang─▒├žt─▒r diye d├╝┼č├╝n├╝yorsa insan, hayat─▒n─▒ oraya haz─▒rlayarak ┼čekillendirir ve bu bilin├žli ├Ân yarg─▒d─▒r.” ┼čeklinde konu┼čtu. 

“├ľn yarg─▒lar insan─▒n, denetim olmaks─▒z─▒n otomatik ald─▒─č─▒ kararlard─▒r”

Hiperaktif ki┼čilerin de d├╝┼č├╝nmeden hareket ettiklerini anlatan Prof. Dr. Tarhan, “Bunlar ├Ârt├╝k ├Ân yarg─▒lar─▒ ile hareket eden ki┼čilerdir. ├ľn yarg─▒lar insan─▒n, denetim olmaks─▒z─▒n otomatik ald─▒─č─▒ kararlard─▒r. Baz─▒ ki┼čiler ├žok h─▒zl─▒ konu┼čurlar, o h─▒zla otomatik d├╝┼č├╝ncelerle konu┼čurlar. Baz─▒lar─▒ tane tane konu┼čur, d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝ s├Âyledi─či s├Âz├╝n nereye varaca─č─▒n─▒ bilir, yava┼č yava┼č konu┼čur. Bu tarz ki┼čiler otomatik, h─▒zl─▒ kararlar vermez, amaca y├Ânelik se├žimler yapar. Bu kolay bir ┼čey de─čil, bilgele┼čmeyle de ilgili. ├ľn yarg─▒ tuzaklar─▒na d├╝┼čmez. Hayat─▒m─▒zda ├Ân yarg─▒lar, tuzakt─▒r.”

“Benmerkezci ki┼čiler kendilerini kusursuz, m├╝kemmel g├Ârd├╝kleri i├žin sorgulamazlar”

“─░nat├ž─▒ ki┼čiler ├Ân yarg─▒lar─▒n─▒ de─či┼čtiremeyen ki┼čilerdir.” diyen Prof. Dr. Tarhan, “Benmerkezci ki┼čiler kendilerini kusursuz, m├╝kemmel g├Ârd├╝kleri i├žin sorgulamazlar. ─░├ž g├Âzlem kapasitesi ve ├Âz ele┼čtiri kapasitesi yoktur. Ancak b├╝y├╝k bir hata yap─▒nca sorgulamaya ge├žebilirler.” dedi. 

“Gazze olaylar─▒n─▒n arka plan─▒nda politik ├Ân yarg─▒lar var”

─░nsanlar─▒n ─░kinci D├╝nya Sava┼č─▒’n─▒n asl─▒nda bir ─▒rk├ž─▒l─▒k sava┼č─▒ oldu─čunu, ‘├╝st├╝n ─▒rk’ m├╝cadelesinin ne kadar k├Ât├╝ oldu─čunu g├Ârd├╝─č├╝n├╝ ama tarihin tekerr├╝r etti─čini anlatan Prof. Dr. Tarhan, “┼×imdi de ayn─▒ ┼čeyi yine ya┼č─▒yoruz, Gazze olaylar─▒n da ya┼č─▒yoruz. Bunun arka plan─▒nda politik ├Ân yarg─▒lar var. ‘Biz ├╝st├╝n ─▒rk─▒z’ duygusuyla ‘Her ┼čeye hakk─▒m─▒z vard─▒r’ duygular─▒ var. Bedel ├Âdeye ├Âdeye insanl─▒k ilerledi. Ama ilgin├žtir daha ├Ânce tarihte g├Âr├╝lmemi┼č bir ┼čekilde, ileti┼čim sayesinde insanlar Gazze olay─▒ i├žin k├╝resel olarak dijital d├╝nyada harekete ge├žti. Bu iyi bir i┼čaret gelecek y─▒llar i├žin.” ┼čeklinde konu┼čtu.

“Gelenekler otomatik ├Â─črenilmi┼č bir ├Ân yarg─▒d─▒r” 

├ľn yarg─▒lar─▒n ki┼čili─čin ilk temelleri olan ve anne babadan al─▒nan hayat senaryolar─▒ oldu─čunu da ifade eden Prof. Dr. Tarhan, “O ├Ân yarg─▒lar ├žekirdek ailemizde geli┼čen ruhumuza yerle┼čiyor. Onlar bizim ├Ârt├╝k ├Ân yarg─▒lar─▒m─▒z─▒ olu┼čturuyor. Yol yordam bilmek gibi, b├╝y├╝klere sayg─▒ g├Âstermek gibi, gelenek gibi, misafirperverlik gibi… Bizim k├╝lt├╝r├╝m├╝zde bunlar sosyal ├Â─črenmeyle geliyor. Anadolu terbiyesi alm─▒┼č bir ├žocuk b├╝y├╝klerin kar┼č─▒s─▒nda bacak bacak ├╝st├╝ne atmaz. Bu otomatik ├Â─črenilmi┼č bir ├Ân yarg─▒d─▒r. Bat─▒ toplumlar─▒nda b├Âyle bir ┼čeye ihtiya├ž hissetmezler. Bunlar sosyal ├Â─črenmeyle olu┼čuyor. Do─čar do─čmaz zihinsel olarak, beyin olarak, n├Âropsikolojik olarak insan premat├╝re do─čuyor. ─░nsan olmay─▒ hayatta ├Â─čreniyor.” dedi.

“Otomatik ├Ân yarg─▒lar─▒m─▒z─▒n hemen hepsinin d├╝zelme potansiyeli var”

Genelde olumsuzlu─ča ├Ân yarg─▒ denildi─čini de vurgulayan Prof. Dr. Tarhan, “Genel tabiri kal─▒p yarg─▒lard─▒r. Kal─▒p yarg─▒lara ‘stereotipik’ deniyor. Amerika’da yap─▒lan politik psikolojik bir ├žal─▒┼čmada, beyaz bir anne yan─▒ndaki ├žocu─čuyla gidiyor, kar┼č─▒dan siyahi biri geliyor ve annesi hemen ├žocu─ču tutup kendine ├žekiyor. Hi├ž fark─▒nda de─čil, bilmeden yap─▒yor bunu. Neden yap─▒yor? Otomatik ├Ân yarg─▒. Ayn─▒ ┼čeyi ├╝nl├╝ bir siyahi ki┼či olsa yapm─▒yor. Otomatik ├Ân yarg─▒lar─▒m─▒z─▒n hemen hepsinin d├╝zelme potansiyeli var. Onun i├žin insan hayat─▒n─▒n sonuna kadar ‘Ben nerede hata yap─▒yorum’ diye kendisini sorgulamal─▒. Her insan biriciktir, her insan orijinaldir, kimseyi k├╝├ž├╝k g├Ârmeye hakk─▒m─▒z yok. Herkesten, ├žocuktan bile bir ┼čey ├Â─črenebilirim diyorsan─▒z de─čer yarg─▒lar─▒n─▒z─▒ de─či┼čtirebilirsiniz diyebilir.” diye anlatt─▒. 

“Amaca y├Ânelik d├╝┼č├╝nmek beynin ├Ân b├Âlgesini e─čitiyor”

Prof. Dr. Nevzat Tarhan, ‘duyduklar─▒na inanma, g├Ârd├╝─č├╝n├╝n de yar─▒s─▒na inan’ s├Âz├╝n├╝n ├Ân yarg─▒lar─▒ azaltan bir durumu i┼čaret etti─čini kaydederek, amaca y├Ânelik ├žal─▒┼čt─▒r─▒larak ve d├╝┼č├╝nerek beynin ├Ân b├Âlgesinin e─čitilebilece─čini, insan─▒n amaca y├Ânelik d├╝┼č├╝nmesinin Frontal lob b├Âlgesindeki kaslar─▒ geli┼čtirece─čini dile getirdi. 

“Zihinsel k├Ârl├╝k nedeniyle insanlar yanl─▒┼č tepki verir ve ili┼čki kopar. Bu da yaln─▒zl─▒kla sonu├žlan─▒r”

├ľn yarg─▒l─▒ insanlar─▒n di─čer insanlar─▒ de─čerlendirirken ihmalk├órl─▒k yapt─▒klar─▒n─▒ dile getiren Prof. Dr. Tarhan, “Fark─▒nda olmazlar, onlarda zihinsel k├Ârl├╝k vard─▒r. O k├Ârl├╝k nedeniyle yanl─▒┼č kar┼č─▒lar. Di─čer insanlar─▒n hareketlerini yanl─▒┼č okur, yanl─▒┼č tepki verir ve ili┼čki kopar. Bu da yaln─▒zl─▒kla sonu├žlan─▒r. K├╝resel bir yaln─▒zl─▒k salg─▒n─▒ var. Biz toplumumuzda o konuda ├žok iyi durumday─▒z ama k├╝resel olarak yaln─▒zla┼čma ├žok fazla, ├Âzellikle gen├žlerde ├žok fazla.” dedi. 

“En b├╝y├╝k ba┼čar─▒; i├ž huzurudur”

Bu durumda toplumsal bir ├Ân yarg─▒n─▒n ├Ân plana ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒ belirten Prof. Dr. Tarhan, ┼č├Âyle devam etti:

“┼×u an daha ├žok kendini sev diye bir ak─▒m var. Kendini sevmek demek, kendini kutsalla┼čt─▒rmak demek de─čildir. G├╝├žl├╝ insan, ├Âz g├╝ven sahibi insan kendi g├╝├žl├╝ ve zay─▒f y├Ânlerini g├Ârecek. Zay─▒f y├Ânleri i├žin ├Ânlemini alacak, g├╝├žl├╝ y├Ânlerine g├Âre hareket edecek. Kendini sevmek demek asl─▒nda insan─▒n kendisiyle bar─▒┼č─▒k olmas─▒ demek. Bu ├ža─čda ba┼čar─▒; g├╝c├╝n olsun, zengin ol, paran olsun, ┼č├Âhretin olsun gibi ┼čeyler ├Ânemli hale geldi. Halbuki en g├╝zeli, en b├╝y├╝k ba┼čar─▒; i├ž huzurudur. ─░nsanda i├ž huzuru olabilmesi, ailesiyle huzurlu olabilmesi… Bundan daha ba┼čar─▒l─▒ bir ┼čey yoktur. Aristo bile hayat─▒n amac─▒ mutlu olmak diyor. Mutlu olmay─▒ sanki her can─▒n─▒ istedi─čin yapmak gibi anl─▒yoruz. Halbuki mutlu olmak s─▒radan ┼čeylerde zevk almay─▒ ba┼čarabilmek… ┼×u olsun mutlu olay─▒m, bu olsun mutlu olay─▒m diyen insan d─▒┼č motivasyonla hareket eder. ─░├ž motivasyonla hareket edebilmek, kendi kendini mutlu edebilmek, kendisiyle bar─▒┼č─▒k olabilmek ├Ânemli. Bunlar da ├Ân yarg─▒lar─▒m─▒z─▒ de─či┼čtirme kapasitemizle ├žok yak─▒nda ilgili.”

“├ľn yarg─▒s─▒ olan ki┼čiler g├Ârmek istemiyor”

Einstein’─▒n “Ben atomu par├žalad─▒m ama ├Ânyarg─▒lar─▒m─▒ par├žalayamad─▒m” s├Âz├╝ne at─▒fta bulunan Prof. Dr. Tarhan, “Bir delille 40 ├ólimi ikna ettim ama 40 delille bir cahili ikna edemedim” s├Âz├╝n├╝ de hat─▒rlatt─▒.

├ľn yarg─▒s─▒ olan ki┼čilerin g├Ârmek istemediklerini de kaydeden Prof. Dr. Tarhan, s├Âzlerini ┼ču ┼čekilde tamamlad─▒: 

“Cehaletin en derin cehaleti deniliyor. Komplike cehalet... Eski tabiriyle cehl-i m├╝rekkeb, bilmemek ve bilmedi─činin fark─▒nda olmamak. Ki┼či cahildir, cahil oldu─čunu bilmez. Bilmedi─čini bilmek de erdemdir. Bilmedi─čini bilmiyor. Hem de biliyor zannediyor. Bu ki┼čiler ├Ân yarg─▒lar─▒ en ├╝st d├╝zeyde olan insanlard─▒r. Bunlardan uzak duracaks─▒n─▒z, ka├žacaks─▒n─▒z.  B├Âyle insanlarla temas ederseniz, d├╝zeltemezsiniz. Onlar bedel ├Âderler. Genellikle ├žo─čunun en b├╝y├╝k bedeli de yaln─▒zla┼čmas─▒d─▒r. 

├ľn yarg─▒lar─▒m─▒z─▒ da─č─▒tmak istiyorsak insanlarla temas kuraca─č─▒z. Bir hata oldu─ču zaman ‘Nerede hata yapt─▒m ben’ diyece─čiz. Kendimizi tan─▒yaca─č─▒z, de─či┼čtirece─čiz, hatam─▒z─▒ d├╝zeltece─čiz, ilerleyece─čiz. Sosyal temas artt─▒k├ža ├Ân yarg─▒ azal─▒r. Diyalog ├Ân yarg─▒n─▒n en b├╝y├╝k ilac─▒d─▒r. Sosyal ortamlardan ka├žmamak ├Ânemli.”

✎ Mutfa─č─▒n─▒z─▒n olmazsa olmaz─▒ her ├╝r├╝n Karaca’da!
Sosyal Sorumluluk Projesi

Hi├ž yorum yok

Sorunlar─▒n─▒z─▒ ve yorumlar─▒n─▒z─▒ bekliyoruz.

Ads Place