Page Nav

HIDE

Grid

GRID_STYLE
FALSE

Hover Effects

TRUE
TO-LEFT
HIDE_BLOG

Sayfalar

Ya┼čam Psikolojisi

{fbt_classic_header}

Header Ad

Son yaz─▒lar:

latest

Ads Place

├çocukluktan ya┼čl─▒l─▒─ča beyni zinde tutacak 20 ├Âneri

Beyin geli┼čiminin belli bir ya┼čtan sonra durdu─ču d├╝┼č├╝ncesi yerini “v├╝cudumuzun amiral gemisinin s├╝rekli geli┼čti─či” bilgisine b─▒rakt─▒.  N├Âron...

├çocukluktan ya┼čl─▒l─▒─ča beyni zinde tutacak 20 ├Âneri

Beyin geli┼čiminin belli bir ya┼čtan sonra durdu─ču d├╝┼č├╝ncesi yerini “v├╝cudumuzun amiral gemisinin s├╝rekli geli┼čti─či” bilgisine b─▒rakt─▒. 

N├Âronlar─▒n (beyin h├╝cresi) kendini yenileyemedi─či sav─▒n─▒ ge├žersiz k─▒lan ara┼čt─▒rmalar beyin h├╝crelerinin kendisini ya┼čam─▒n her d├Âneminde yenileyebildi─čini g├Âsteriyor. N├Ârogenesiz ad─▒ verilen bu ├Âzellik 80’li ya┼člara kadar s├╝r├╝yor. “Beynimizi korumaya ba┼člamak i├žin asla ├žok erken veya ├žok ge├ž de─čildir” diyen Ac─▒badem Ankara Hastanesi N├Âroloji Uzman─▒ Dr. Esra M─▒h├ž─▒o─člu “Onlarca y─▒ll─▒k ara┼čt─▒rmalar, kalp sa─čl─▒─č─▒m─▒z─▒ koruyan egzersiz, beslenme ile y├╝ksek tansiyon, diyabet ve kolesterol seviyelerini dengede tutma gibi y├Ântemlerin beyin sa─čl─▒─č─▒ i├žin ├žok ├Ânemli oldu─čunu g├Âsteriyor. 

Orta ya┼člardaki obezite, ileri ya┼člarda Alzheimer hastal─▒─č─▒ i├žin bir risk fakt├Âr├╝ olabilir ancak ya┼čl─▒l─▒ktaki kilo kayb─▒, bu hastal─▒k i├žin daha b├╝y├╝k bir risk nedeni olabiliyor. Ayn─▒ ┼čey y├╝ksek tansiyon da orta ya┼člarda Alzheimer hastal─▒─č─▒ i├žin daha riskini art─▒r─▒rken daha sonraki y─▒llarda etkisi o kadar olmuyor” diyor. Ya┼čam─▒n her d├Âneminde beyin sa─čl─▒─č─▒n─▒ geli┼čtirmenin m├╝mk├╝n oldu─čunu ifade eden Dr. Esra M─▒h├ž─▒o─člu, ├žocuklukta, ergenlikte, yeti┼čkinlikte ve ya┼čl─▒l─▒kta yap─▒lmas─▒ gerekenleri anlatt─▒.

├çocukluk D├Ânemi: Sanat ve m├╝zik ├Ânemli


Ya┼čam─▒n ilk birka├ž y─▒l─▒n─▒n beyin h├╝crelerini b├╝y├╝tmek ve aralar─▒nda sinaps denilen ba─člant─▒lar─▒ geli┼čtirmekle ge├žti─čini s├Âyleyen Dr. Esra M─▒h├ž─▒o─člu “Do─čumdan 12 ya┼ča kadar) 100 milyardan fazla n├Âron ve 100 trilyon sinaps geli┼čimi olur. 2 ya┼č─▒ndaki bir ├žocuk, bir yeti┼čkinin yakla┼č─▒k iki kat─▒ kadar sinapsa sahiptir. Bu da ├žocuklar─▒n dil ve m├╝zik gibi yeni beceriler edinmede neden bu kadar h─▒zl─▒ olduklar─▒n─▒ a├ž─▒klar” dedi. ├çocuklar─▒n─▒n beyin sa─čl─▒─č─▒n─▒ ├Ânemseyen anne babalara ├že┼čitli ├Ânerilerde bulunan Dr. Esra M─▒h├ž─▒o─člu, yap─▒lmas─▒ gerekenleri ┼č├Âyle s─▒ralad─▒:

● G├╝venli oyun ortamlar─▒ haz─▒rlay─▒n.

● ├çocuklukta iyi beslenme al─▒┼čkanl─▒klar─▒ edinmek, hayat─▒n geri kalan─▒n─▒ da olumlu etkiliyor. Kepekli tah─▒llar─▒, meyveleri ve yumurtalar─▒ ├žocuklar─▒n─▒z─▒n ├Â─č├╝nlerine ekleyin.

● Rahat bir uyku rutini olu┼čturun. Bir ara┼čt─▒rmaya g├Âre, ├žocuklar uykuya dald─▒─č─▒nda, beynin matematik, mant─▒k ve dil ├Â─čreniminden sorumlu olan sol yar─▒m k├╝resi ile yarat─▒c─▒ ve sanatsal i┼člevlerle ilgili sa─č yar─▒m k├╝resi aras─▒ndaki ba─člant─▒lar g├╝├žlenerek benin olgunla┼čmas─▒na yard─▒mc─▒ oluyor.

● ├çocu─čunuzu m├╝zikle erken tan─▒┼čt─▒r─▒n. Ara┼čt─▒rmalar risk alt─▒ndaki ├žocuklar─▒n iki y─▒l boyunca m├╝zik e─čitimine kat─▒ld─▒ktan sonra sesleri i┼čleme becerisinin artt─▒─č─▒n─▒ g├Âsteriyor. Bu becerinin daha iyi ├Â─črenmeye ve dil yetkinliklerine etki etti─či d├╝┼č├╝n├╝l├╝yor.

Ergenlik D├Ânemi: Teknolojiye dikkat!


├çocuklu─čun ard─▒ndan beyindeki geli┼čmeler de farkl─▒la┼č─▒yor. ├ľyle ki ergenlik d├Âneminde beynin ├╝st├╝n├╝ ├Ârten korteks tabakas─▒ndaki incelme ile sinir h├╝crelerinin ├╝zerini kaplayan ve etkili iletimi sa─člayan myelin k─▒l─▒f d├╝zeyinin artmas─▒ sayesinde beyindeki ba─člant─▒lar da g├╝├žleniyor. Ergenli─čin, beyin geli┼čimi i├žin en ├Ânemli ancak bir o kadar da riskli bir d├Ânem oldu─čuna dikkat ├žeken Dr. Esra M─▒h├ž─▒o─člu, ┼ču ├Ânerilerde bulundu:

● ├çocu─čunuzu alkol ve uyu┼čturucu gibi zararl─▒ al─▒┼čkanl─▒klardan uzak tutman─▒n ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ derecede basit bir yolu var; iyi ileti┼čim ve birlikte yenecek ak┼čam yeme─či.

● G├╝venli sporu te┼čvik edin. Hem bedensel hem de duygusal a├ž─▒dan faydal─▒ olan sporlar beyin geli┼čimi i├žin de ├žok ├Ânemli.

● Yatmadan ├Ânce teknolojik cihazlar─▒ kapat─▒n. Instagram ve WhatsApp gibi programlar bu ya┼č grubu i├žin ├Ânerilen dokuz saatlik uyku s├╝resini azalt─▒yor. Ergenlerin bir├žo─ču b├╝t├╝n gece telefonlar─▒nda video izliyor ve arkada┼člar─▒yla sohbet ediyor. Uyku yoksunlu─ču, depresyona ve bir├žok d├╝rt├╝sel davran─▒┼ča kap─▒ aral─▒yor. Ebeveyn dahil herkesin geceleri telefonlar─▒ yatak odas─▒n─▒n d─▒┼č─▒nda b─▒rakmas─▒ ve t├╝m elektronik cihazlar─▒ kapatmas─▒ bir ev kural─▒ olarak uygulanmal─▒.

● Ergenlik, kilo al─▒m─▒ i├žin savunmas─▒z bir d├Ânemdir. Gazl─▒ i├žecekler ve enerji i├žecekleri gibi ilave ┼čeker i├žeren ├╝r├╝nleri evinizden uzak tutun. ├çocuklar─▒n─▒z─▒ ┼čekersiz bitki ├žaylar─▒ ve bol su i├žmeye te┼čvik edin.

 Yeti┼čkinlik D├Ânemi: Stresle ba┼č etmeyi ├Â─črenin


Yeti┼čkinlikte yani 20-39 ya┼člar aras─▒nda beynin farkl─▒ alanlar─▒ birbiri ile daha da ba─člant─▒l─▒ hale geliyor. B├Âylece duygusal d├╝rt├╝ler i├žin kontrol ve denge sistemi olu┼čuyor. Bu d├Ânemde aksonlar─▒n (sinir lifi, n├Âronun elektriksel uyar─▒lar─▒ ta┼č─▒yan ince, uzun ├ž─▒k─▒nt─▒s─▒) ├ževresinde daha fazla miyelin geli┼čti─čini ve beynin tamam─▒ndaki ileti┼čimin h─▒zland─▒─č─▒n─▒ anlatan Dr. Esra M─▒h├ž─▒o─ču, yeti┼čkinlikte dikkat edilecek noktalar hakk─▒nda ┼ču bilgileri verdi:

● Stresle ba┼č etmeyi ├Â─črenin. Ara┼čt─▒rmalar, stres, korku ve anksiyetenin beyni etkileyip ve ya┼čam─▒n ilerleyen d├Ânemlerinde bunama ve di─čer rahats─▒zl─▒klar─▒n geli┼čiminde b├╝y├╝k risklere yol a├žt─▒─č─▒n─▒ ortaya koyuyor.

● A├ž─▒k havada egzersiz yap─▒n. Egzersiz, beyninizi sa─čl─▒kl─▒ tutman─▒n en ├Ânemli yollar─▒ndan biri. Ko┼ču yapmak, tenis oynamak veya bisiklete binmek gibi a├ž─▒k hava etkinlikleri, ayn─▒ zamanda D vitamini depolar─▒n─▒z─▒ doldurman─▒za yarar. G├╝ne┼č ─▒┼č─▒─č─▒na maruz kalman─▒n depresyonu ├Ânleyebilece─či ve uykuyu iyile┼čtirebilece─či ve her ikisinin de daha sa─čl─▒kl─▒ bir beyin anlam─▒na geldi─čini biliyoruz.

● Sigara i├žiyorsan─▒z bu al─▒┼čkanl─▒─č─▒n─▒z─▒ b─▒rakman─▒n tam zaman─▒! Sigara i├žmek sadece beyin hasar─▒na ve vask├╝ler demansa yol a├ž─▒p inme riskinizi art─▒rmakla kalm─▒yor. Uzun s├╝reli sigara t├╝ketimi, beynin d─▒┼č tabakas─▒ olan, haf─▒za, dil ve alg─▒lama gibi kritik bili┼čsel i┼člevlerin meydana geldi─či beyin korteksinin incelmesine neden olabiliyor. 

Orta Ya┼č D├Ânemi: Sa─čl─▒─č─▒n─▒z─▒ koruyun


Orta ya┼čta ortaya ├ž─▒kan obezite, y├╝ksek kolesterol, y├╝ksek tansiyon ve diyabetin beyin sa─čl─▒─č─▒n─▒ da etkiledi─čine dikkat ├žeken Dr. Esra M─▒h├ž─▒o─člu, 40-64 ya┼č d├Ânemine ├Âzel ┼ču uyar─▒lard─▒ bulundu:

● Daha ├žok d├╝┼č├╝n├╝n. Farkl─▒ bir ├╝lkeye seyahat etmek, yeni bir dil ├Â─črenmek, tipik olarak ilginizi ├žekmeyen film t├╝rlerini izlemek ve yorumlamak veya ilgi alan─▒n─▒z d─▒┼č─▒ndaki kitaplar─▒ okumak bu konuda size yard─▒mc─▒ olur.

● Diyabetin kontrol├╝n├╝ elinize al─▒n. Bu sayede demans riskini yar─▒ya indirebilirsiniz.

● Kilo verme konusunu ├Ânemseyin. Ara┼čt─▒rmac─▒lar artan v├╝cut a─č─▒rl─▒─č─▒ ile beynin ├Â─črenme ve haf─▒za i├žin ├Ânemli bir alan─▒ olan hipokampusun boyutunun azalmas─▒ aras─▒nda bir ba─člant─▒ ortaya koydu. Haftada ├╝├ž kez en az 30 dakika kardiyovask├╝ler egzersiz yap─▒n ve kilo verme konusunda doktorunuzla konu┼čun.

● Uyku apnesi sorununuz varsa tedavi i├žin harekete ge├žin. T├╝rkiye'de, yakla┼č─▒k 1.5 milyon ki┼či, t─▒kal─▒ hava yollar─▒ rahats─▒zl─▒─č─▒ nedeniyle gece boyunca solunumun onlarca kez durmas─▒na neden olan uyku apnesinden muzdarip. Ara┼čt─▒rmalar uyku apnesi olan yeti┼čkinlerin daha erken ya┼čta bili┼čsel d├╝┼č├╝┼č ya┼čad─▒─č─▒n─▒ kan─▒tl─▒yor. 

Ya┼čl─▒l─▒k D├Ânemi: Sosyal ve zihinsel olarak aktif kal─▒n


65 ya┼č─▒ndan sonra beyinde baz─▒ de─či┼čiklikler ka├ž─▒n─▒lmaz oluyor. Ancak ne kadar ├žok v├╝cudunuzu sa─čl─▒kl─▒ tutarsan─▒z ve beyninizin farkl─▒ b├Âl├╝mlerine meydan okursan─▒z, iyi ├žal─▒┼čmas─▒n─▒ da o kadar desteklersiniz. Beynin aktif ve din├ž tutulmas─▒yla ┼čiddetli bili┼čsel kay─▒plar─▒n 5 y─▒l ├Âtelenebildi─čini kaydeden Dr. Esra M─▒h├ž─▒o─člu, “Bu ya┼č grubunda Alzheimer hastal─▒─č─▒ ve di─čer demans t├╝rleri ile inme i├žin risk artar. 65 ya┼č─▒n ├╝zerindeki dokuz ki┼čiden biri Alzheimer hastal─▒─č─▒na yakalan─▒r ve 85 ya┼č─▒na gelindi─činde bu risk ├╝├žte bir olur. V├╝cudunuz zay─▒flad─▒k├ža d├╝┼čme riskiniz artar, bu da beyin sa─čl─▒─č─▒n─▒ tehlikeye atabilir” diye uyar─▒yor. Dr. Esra M─▒h├ž─▒o─člu’nun bu d├Âneme ├Âzel di─čer uyar─▒lar─▒ ┼č├Âyle:

● G├╝nde en az bir arkada┼č─▒n─▒z─▒ aray─▒n. Arkada┼člar─▒n─▒z ve ailenizle ne kadar ├žok ileti┼čim halinde olursan─▒z, beyninizi ├žal─▒┼čt─▒rman─▒z i├žin o kadar ├žok f─▒rsat yarat─▒rs─▒n─▒z. Daha az s─▒kl─▒kta sosyal ileti┼čim, yaln─▒zl─▒k ve fiziksel hareketsizlik ileri ya┼čam depresyonu dahil olmak ├╝zere di─čer iyi bilinen demans risklerini art─▒r─▒r.

● Ak─▒ll─▒ telefon kullan─▒m─▒n─▒ ├Â─črenin. ├çok fazla teknoloji geli┼čen beyin i├žin zararl─▒ olabilirken, uzaktan e─čitim, online bankac─▒l─▒k, online al─▒┼čveri┼č, telefonunuzda kelime sudoku oyunlar─▒ oynamak ├Ânemli olabilir. Sosyal ve zihinsel olarak aktif kalman─▒n bir arac─▒d─▒r.

● Haftada en az bir kez farkl─▒ ┼čeyler yap─▒n. Emeklilikte insanlar genellikle ayn─▒ al─▒┼čkanl─▒klar─▒ s├╝rd├╝r├╝r. Ancak k├╝├ž├╝k yenilikler yaparak motivasyonu, uyan─▒kl─▒─č─▒ ve h─▒z─▒ art─▒ran g├╝├žl├╝ bir n├Ârotransmiter (n├Âronlar aras─▒nda ileti┼čimi sa─člayan kimyasallar) olan norepinefrin hormonunun salg─▒lanmas─▒n─▒ uyarabilir ve bu ┼čekilde ├Â─črenmeniz kal─▒c─▒ hale gelir.

● Y├╝r├╝y├╝┼č gibi orta d├╝zeyde egzersizin hem sa─čl─▒kl─▒ ya┼čl─▒larda hem de hafif bili┼čsel bozuklu─ču olanlarda beynin d─▒┼č tabakas─▒n─▒n k├╝├ž├╝lmesini tersine ├ževirmeye yard─▒mc─▒ oluyor. G├╝nde 15 dakika kadar k─▒sa bir y├╝r├╝y├╝┼č bile etkili. G├╝├ž antrenmanlar─▒ beyin sa─čl─▒─č─▒n─▒n korunmas─▒nda ├Ânemlidir. Bu nedenle tekerlekli sandalyeye ba─čl─▒ysan─▒z bile oturarak egzersiz yapabilirsiniz.

● Evinizi g├╝vende tutun. D├╝┼čmeler, travmatik beyin hasar─▒n─▒n ├Ânde gelen nedenidir ve 75 ya┼č─▒ndan sonra d├╝┼čme riski b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de artar. Ba┼č─▒n─▒z─▒ d├Ând├╝ren herhangi bir ila├ž kullanmad─▒─č─▒n─▒zdan, g├Âzl├╝k re├žetenizin g├╝ncel oldu─čundan emin olun ve g├Âzlerinizi kontrol ettirin. Kablolar, kilimler ve gev┼ček korkuluklar gibi tak─▒lma riskini art─▒ran durumlar─▒ g├Âzden ge├žirin. 

✎ Mutfa─č─▒n─▒z─▒n olmazsa olmaz─▒ her ├╝r├╝n Karaca’da!
Sosyal Sorumluluk Projesi

Hi├ž yorum yok

Sorunlar─▒n─▒z─▒ ve yorumlar─▒n─▒z─▒ bekliyoruz.

Ads Place