Page Nav

HIDE

Grid

GRID_STYLE
FALSE

Hover Effects

TRUE
TO-LEFT
HIDE_BLOG

Ya┼čam Psikolojisi

{fbt_classic_header}

Header Ad

Son yaz─▒lar:

latest

Ads Place

Uyku sorunlar─▒n─▒n ├ž├Âz├╝m├╝ i├žin 5 ├Ânemli ├Âneri

Gizemi hen├╝z ├ž├Âz├╝lemeyen uyku konusunda son y─▒llarda ├žok say─▒da ara┼čt─▒rma yap─▒l─▒yor. Ara┼čt─▒rmalarda uyku sorunu toplumda % 20-40 aras─▒nda g├Â...

Uyku sorunlar─▒n─▒n ├ž├Âz├╝m├╝ i├žin 5 ├Ânemli ├Âneri

Gizemi hen├╝z ├ž├Âz├╝lemeyen uyku konusunda son y─▒llarda ├žok say─▒da ara┼čt─▒rma yap─▒l─▒yor. Ara┼čt─▒rmalarda uyku sorunu toplumda % 20-40 aras─▒nda g├Âr├╝l├╝yor. 

Geceleri 5 saatten daha az uyuyan 50 ya┼č ├╝st├╝ ki┼čilerde kronik sa─čl─▒k sorunlar─▒n─▒n ortaya ├ž─▒kma riski giderek art─▒yor. Uyku yoksunlu─čunun beyin, kalp-damar, mide-ba─č─▒rsak, endokrin ve ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemleri ├╝zerinde zamanla olumsuz etkileri ortaya ├ž─▒k─▒yor. Kaliteli bir uyku i├žin baz─▒ pratik ├Ânerileri uygulamak gerekiyor. Memorial Kayseri Hastanesi N├Âroloji B├Âl├╝m├╝’nden Prof. Dr. Nergiz H├╝seyino─člu, uyku ile ilgili bilgi vererek ├Ânerilerde bulundu.

Uyku kalitesini koruyun

Uyku, canl─▒lar i├žin dinlenme ve onar─▒m s├╝recidir. ─░nsanlar d├╝zenli olarak uyudu─čunda kalp ve damar, solunum, sinir, endokrin, mide- ba─č─▒rsak ve ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sisteminde onar─▒m ve v├╝cut organizasyonunda de─či┼čiklikler olmaktad─▒r. Bu s├╝recin ba┼č─▒nda olan merkezi sinir sistemi bir komuta merkezidir.  Beynin t├╝m merkezleri, bu s├╝re├žte belirli ├Ânemli bir g├Ârev ├╝stlenmektedirler. ├ľrne─čin, beyin sap─▒ndan hipotalamusa, orta beyne ve beyin korteksine do─čru uzanan yolaklar ve n├Ârotransmitterler (aktif maddeler) devreye girmektedir. Uyan─▒k olma ve uykuyu reg├╝le eden beyin b├Âlgeleri sa─čl─▒kl─▒ uyku s─▒ras─▒nda birbirine dengeli ge├ži┼č yaparak uykuya ge├ži┼či, uykunun s├╝resini ve evrelerini ve uyanma saatini belirlemektedir. Uykunun NREM s├╝resi boyunca kalp kas─▒nda relaksasyon yani gev┼čeme, kan bas─▒nc─▒nda, solunum h─▒z─▒nda ve metabolik h─▒zda azalma ortaya ├ž─▒kmaktad─▒r. Uyku s├╝recinde beyin ve ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemi aras─▒nda da kar┼č─▒l─▒kl─▒ haberle┼čme ve etkile┼čim oldu─ču bilinmektedir. Endokrin sistemde de uyku s─▒ras─▒nda baz─▒ de─či┼čiklikler meydana gelmektedir. Normal uyku s─▒ras─▒nda b├╝y├╝me hormonu ve prolaktin salg─▒s─▒ artarken, kortizol ve tiroit stimulan hormon salg─▒s─▒ azalmaktad─▒r. Bu nedenle yeterli s├╝t salg─▒s─▒n─▒n olmas─▒ i├žin emziren annelerin uykular─▒na dikkat etmeleri ve yeterince uyumalar─▒ ├Ânerilmektedir.

Uyku s├╝releri ki┼čiye g├Âre de─či┼čiyor

Kimin ka├ž saat uyumas─▒ gerekti─činin ki┼čiye g├Âre de─čerlendirilmelidir. Bu konuda her ya┼č i├žin kesin s─▒n─▒rlar yoktur. Baz─▒ insanlar g├╝nl├╝k 5-6 saat uydu─čunda ve uyand─▒─č─▒nda kendilerini dinlenmi┼č ve enerjik hissederken,  baz─▒lar─▒ ise 9-10 saat uyuduktan sonra kendilerinin ├žok iyi dinlendi─čini belirtmektedir. Genel olarak 1 ya┼č─▒ndan k├╝├ž├╝k ├žocuklar g├╝nde ortalama 10-16 saat uyurken, ergenlik ├ža─č─▒ndaki ├žocuklar─▒n uyku s├╝resi 8-12 saat olmas─▒ beklenir. Eri┼čkin insanlar─▒n uyku s├╝resi yakla┼č─▒k 6-9 saat aras─▒nda de─či┼čmektedir. Ya┼čland─▒k├ža uyku s├╝resi azalmakta ve uyku daha y├╝zeyel bir hal almaktad─▒r. Sa─čl─▒kl─▒ bireyler genellikle gece 1-2 defa uyanarak blok halinde uyur. Gece uykusunun belirli evreleri vard─▒r ve bu evreler birbirine ard─▒┼č─▒k bir ge├ži┼č g├Âsterir. Gece uykusunun s─▒k b├Âl├╝nmesi bu uyku mimarisinin bozulmas─▒na sebep olabilmektedir. Gece uykusu b├Âl├╝nen ki┼čiler g├╝n i├žinde yorgun, sinirli olmakta, dikkat ve konsantrasyon eksikli─či ya┼čamaktad─▒r. ├ľzellikle vardiyal─▒ ├žal─▒┼čan insanlarda ola─čan uyku saatlerinde meslek gere─či uyan─▒k kald─▒klar─▒ i├žin s─▒k├ža dikkat eksikli─či, a┼č─▒r─▒ uyku hali, ruhsal ve fiziksel performans d├╝┼č├╝kl├╝─č├╝ g├Âr├╝lmektedir. ├ľzellikle ya┼č ilerledik├že, vardiyal─▒ ├žal─▒┼čmaya adapte sorunu ortaya ├ž─▒kar. Ayr─▒ca bu insanlarda uykuya dalma ve s├╝rd├╝rme g├╝├žl├╝─č├╝ ile dinlendirici olmayan, y├╝zeyel uyku da s─▒k g├Âr├╝lmektedir. Uykusuzluk kad─▒nlarda erkeklere g├Âre 1,5 kat─▒ daha fazla g├Âr├╝lmektedir. ├ľzellikle de menopoz sonras─▒ kad─▒nlarda gece terlemeleri ve ate┼č basmalar─▒ nedeniyle uykusuzluk daha fazla ortaya ├ž─▒kmaktad─▒r. 

├çok fazla uyumak da iyi de─čil

Gerekti─činden az uyumak kronik hastal─▒klar─▒n d─▒┼č─▒nda belli ba┼čl─▒ sorunlara neden olmaktad─▒r. Uykusuzluk, vardiyal─▒ ├žal─▒┼čma gibi nedenlerle yeterli s├╝re uyuyamayan insanlarda ba┼č a─čr─▒s─▒, yorgunluk, k─▒rg─▒nl─▒k, enerji ve motivasyonda azalma, ruh hali de─či┼čkenli─či, trafikte ara├ž kullan─▒rken hata yapma olas─▒l─▒─č─▒, okul performans─▒nda azalma, mesleki performansta d├╝┼čme gibi sorunlar ortaya ├ž─▒kmaktad─▒r. Ayr─▒ca ├žok uyumak veya a┼č─▒r─▒ uykululuk hali de ├žok ├Ânemsenmeyen bir durumdur. Bu sorun, altta yatan ba┼čka bir sorun ve hayat─▒ tehdit eden hastal─▒klar─▒n habercisi olabilir. Ba┼čta t─▒kay─▒c─▒ uyku apnesi olmak ├╝zere, narkolepsi ve uykuda hareket bozuklu─ču hastal─▒klar─▒n─▒n g├╝n i├žinde ortaya ├ž─▒kan tezah├╝r├╝d├╝r. Ayr─▒ca depresyon, bunama, kalp, ┼čeker hastal─▒─č─▒ ve akci─čer hastal─▒klar─▒nda da g├╝n i├žinde a┼č─▒r─▒ uykululuk ve ├žok uyuma gibi belirtiler g├Âr├╝lmektedir. Kaliteli bir uyku sonras─▒ kendimizi dinlenmi┼č ve enerjik hissetmemiz beklenen bir durumdur. ─░yi bir uyku uyunmad─▒─č─▒n─▒n kan─▒tlar─▒ ise uyand─▒ktan sonra ortaya ├ž─▒kan yorgunluk, halsizlik, i┼č ve okul performans─▒nda d├╝┼čme, ruh halinde dalgalanmalar ve odak bozuklu─čudur. 

Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemi uykuyla ba─člant─▒l─▒

Uyku ile ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemi aras─▒nda kar┼č─▒l─▒kl─▒ d├╝zenleyici bir ba─člant─▒ vard─▒r. Kaliteli bir uyku uyuyan hastalar─▒n ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sisteminin uyku s├╝resince onar─▒ld─▒─č─▒ bilinmektedir. Hastal─▒klar─▒n kolay bir ┼čekilde atlat─▒labilmesi i├žin yeterli uykuya ihtiya├ž vard─▒r. ├ľte yandan kronik uyku yoksunlu─ču ya┼čayan insanlar daha kolay hastalanabilmektedir. Bilimsel ├žal─▒┼čmalar g├Âstermi┼čtir ki,  uyku yoksunlu─ču s─▒ras─▒nda ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemine ait baz─▒ de─čerler bask─▒lanmakta, baz─▒lar─▒ da aktive olmaktad─▒r. Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sisteminin de uyku ├╝zerine d├╝zenleyici bir etkisi vard─▒r. Baz─▒ molek├╝llerin, ├Ârne─čin sitokinlerin art─▒┼č─▒, uyku kalitesini ve mimarisini bozmaktad─▒r.  Bilimsel verilerin ─▒┼č─▒─č─▒nda de─čerlendirildi─činde, ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sisteminin iyi ├žal─▒┼čmas─▒ i├žin yeterli ve kaliteli uykuya ihtiya├ž oldu─ču g├Âr├╝lmektedir. 

Uykusuzlu─ča iyi gelen ├Âneriler


Hem kronik hem de akut uykusuzlu─čun temel sebebinin, strese maruz kalma ve depresyon ile anksiyete gibi psikiyatrik bozukluklar oldu─ču yap─▒lan ara┼čt─▒rmalarda belirlenmi┼čtir. Bunun d─▒┼č─▒nda uykusuzlu─ča; ortam─▒n g├╝r├╝lt├╝s├╝, ─▒s─▒s─▒ ve ─▒┼č─▒─č─▒, ya┼č, madde ya da ila├ž ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒ ile ki┼činin solunum ve kalp hastal─▒klar─▒, huzursuz bacaklar sendromu, uyku apnesi ve k├Ât├╝ uyku hijyeni neden olmaktad─▒r. 

├ľncelikli olarak uyku hijyeninin g├Âzden ge├žirilmesi ve d├╝zeltilmesi gerekir. Uyku hijyeni konusunda uzmanlar taraf─▒ndan bilgilendirme yap─▒lmal─▒ ki┼činin daha do─čru ve sa─čl─▒kl─▒ uyku al─▒┼čkanl─▒klar─▒ kazanmas─▒ hedeflenmelidir.

  • Uyku sorunu olanlar─▒n her gece ayn─▒ saatte yatmas─▒ ve her sabah ayn─▒ saatte kalkmas─▒,  g├╝nd├╝z uykusundan ka├ž─▒nmas─▒ ├Ânerilmelidir. 
  • Yatak odas─▒nda ses, ─▒┼č─▒k ve ─▒s─▒ d├╝zenlemesi yapmak ├Ânemlidir. 
  • Yatma saatinden en az 6 saat ├Ânce kafeinli i├žecekleri t├╝ketilmemeli, uyku saatine yak─▒n saatlerde yemek yenmemelidir. 
  • Uyku ├Âncesi alkol ve t├╝t├╝n kullan─▒lmamal─▒d─▒r
  • Yatma saatinden 3-4 saat ├Âncesine kadar yo─čun ve yorucu fiziksel aktivitelerden uzak durulmal─▒d─▒r. 

✎ Mutfa─č─▒n─▒z─▒n olmazsa olmaz─▒ her ├╝r├╝n Karaca’da!
Sosyal Sorumluluk Projesi

Hi├ž yorum yok

Sorunlar─▒n─▒z─▒ ve yorumlar─▒n─▒z─▒ bekliyoruz.

Ads Place

www.hizlibul.com-1972407