Page Nav

HIDE

Grid

GRID_STYLE
FALSE

Hover Effects

TRUE
TO-LEFT
HIDE_BLOG

Ya┼čam Psikolojisi

{fbt_classic_header}

Header Ad

Son yaz─▒lar:

latest

Ads Place

Dopamin diyeti yerine hayat─▒n─▒z─▒ sadele┼čtirin

Son d├Ânemde aral─▒kl─▒ oru├ž gibi beslenme ┼čekillerinin sa─čl─▒k ├╝zerindeki etkileri bir├žok ki┼či i├žin merak konusu oldu. G├╝ndemde olan bir konu d...

Dopamin diyeti yerine hayat─▒n─▒z─▒ sadele┼čtirin
Son d├Ânemde aral─▒kl─▒ oru├ž gibi beslenme ┼čekillerinin sa─čl─▒k ├╝zerindeki etkileri bir├žok ki┼či i├žin merak konusu oldu. G├╝ndemde olan bir konu daha var ki o da Silikon Vadisi'nde pop├╝lerle┼čen dopamin diyeti! Bu diyet, dopaminin sa─čl─▒ks─▒z isteklerimizi ve beynin ba─č─▒ml─▒l─▒k mekanizmas─▒n─▒ uyard─▒─č─▒ bilgisinden hareket ediyor. Beyindeki dopamin seviyesine m├╝dahale etmek nas─▒l sonu├žlar do─čurur? Bu diyet beklendi─či gibi ki┼činin beynini s─▒f─▒rlay─▒p daha verimli ve mutlu hale getirir mi?

Dopamin diyeti, son g├╝nlerde s─▒k├ža g├╝ndeme geliyor. ─░lk olarak Kuzey Kaliforniya'da bulunan ve teknoloji ara┼čt─▒rmalar─▒ ile tan─▒nan Silikon Vadisi'nde yayg─▒nla┼čan bu diyet, beslenme, cinsellik, alkol, teknoloji kullan─▒m─▒ gibi beyindeki ├Âd├╝l mekanizmas─▒n─▒ tetikleyen uyaranlar─▒n kontrol alt─▒nda tutulmas─▒na dayan─▒yor. Bu ama├žla sosyal medya ve teknoloji kullan─▒m─▒n─▒ kesmek, telefonla konu┼čmamak, katk─▒ maddeli g─▒dalardan uzakla┼čmak, hatta insanlarla g├Âz g├Âze gelmek gibi her t├╝rl├╝ sosyal ili┼čkiden bile uzak duruluyor. Bu diyet sayesinde zihne giden uyaranlar─▒ azaltarak beyni s─▒f─▒rlaman─▒n ya da resetlemenin m├╝mk├╝n olaca─č─▒ ve b├Âylece dopamin seviyesini d├╝┼č├╝r├╝p ba─č─▒ml─▒l─▒k d├Âng├╝lerinden ├ž─▒k─▒labilece─či ├Âng├Âr├╝l├╝yor. N├Âroloji Uzman─▒ Dr. Mehmet Yavuz, haz duygusundan uzakla┼čarak beyni sadele┼čtirmenin ve daha verimli hale getirebilmenin y├Ântemlerini a├ž─▒kl─▒yor: Bu t├╝r bir diyetin etkilerini ├Â─črenebilmek i├žin ├Âncelikle dopaminin ne i┼če yarad─▒─č─▒na bakal─▒m. Mutluluk hormonlar─▒ olarak bilinen "dopamin, serotonin, endorfin, oksitosin ve noradrenalin" hayattan ald─▒─č─▒m─▒z keyif ve mutluluk d├╝zeyleri ├╝zerinde etkilidir. Dopamin, enerji seviyesini y├╝kselterek co┼čku, ne┼če, hareketlilik ve dikkati bir konuya yo─čunla┼čt─▒rabilmek konusunda i┼čimize yarar. Yani hareketlili─či sa─člayan, insana co┼čku ve heyecan veren, ayn─▒ zamanda sosyal hayat─▒ s├╝rd├╝rmekte ├Ânemli rol oynayan bir n├Âroamindir. Dopaminin eksikli─či, hareketlerde yava┼člama, ellerde titreme ile karakterize olan Parkinson hastal─▒─č─▒na neden olur. Bug├╝n kimi depresyon tedavileri, d├╝┼č├╝k dopamin seviyesini d├╝zenlemeye odaklan─▒r. ├ľte yandan dopaminin fazlas─▒ da ┼čizofreniye sebep olmaktad─▒r. Bipolar bozuklu─čun mani d├Âneminde ve hiperaktivite durumlar─▒nda da dopamin y├╝kselmesi s├Âz konusudur. Buradan anla┼č─▒laca─č─▒ ├╝zere v├╝cuttaki dopamin dengesi, fiziksel ve ruhsal a├ž─▒dan b├╝y├╝k ├Ânem ta┼č─▒yor.

Ki┼či, kendisini bitkin, enerjisiz veya depresyonda hissetti─činde, do─čal y├Ântemlerle beynini dopamin ve endorfin salg─▒lamaya te┼čvik edebilir. ├ľrne─čin g├╝n ─▒┼č─▒─č─▒nda keyifli bir y├╝r├╝y├╝┼č, egzersiz yapmak, herhangi bir hobi alan─▒nda faaliyet g├Âstermek, elma, badem ya da k├╝├ž├╝k bir par├ža ├žikolata yemek daha iyi hissetmenize yard─▒mc─▒ olabilir.

Beyindeki ├ľd├╝l Sistemi Bozuldu─čunda…

Beyindeki ├Âd├╝l mekanizmas─▒n─▒n ve ba─č─▒ml─▒l─▒klar─▒n, dopamin seviyesi ile ili┼čkili oldu─ču do─črudur. ├ľd├╝l sistemi, yemek yedi─čimizde, bir m├╝zik dinledi─čimizde ya da yorucu bir g├╝n├╝n sonunda ayaklar─▒m─▒z─▒ uzat─▒p dinlendi─čimiz anlarda do─čal olarak aktive olur. Yeni bir bilgi ├Â─črenmenin verdi─či haz ya da bir i┼či tamamlaman─▒n mutlulu─ču da bu s─▒n─▒ftad─▒r. Anlayaca─č─▒n─▒z beynin tatmin duymas─▒ i├žin mutlaka ├žok ├Âzel bir ┼čey gerekmez. Normal ┼čartlarda beynimiz hayat─▒n devam─▒ i├žin yap─▒lan g├╝ndelik aktivitelerden de keyif al─▒r. Ancak bu sistem bozuldu─čunda haz almak i├žin daha fazlas─▒ gerekmeye ba┼člar. Sigara, alkol, ekstrem sporlara olan ba─čl─▒l─▒k, cinselli─če a┼č─▒r─▒ d├╝┼čk├╝nl├╝k, gerekmese bile s├╝rekli al─▒┼čveri┼č yapma iste─či, a┼č─▒r─▒ internet ve sosyal medya ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒, ├Âd├╝l eksikli─či durumunda ortaya ├ž─▒kan hatal─▒ davran─▒┼člardan baz─▒lar─▒d─▒r. Madde ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒, ├Âd├╝l eksikli─či sendromunda en tehlikeli dopamin ve endorfin kazanma yoludur. Asl─▒nda ki┼či ihtiya├ž duydu─ču dopamin ve endorfini; da─čc─▒l─▒k, ├že┼čitli spor ve sanat faaliyetleri, ilgi duydu─ču alanlarla alakal─▒ hobi etkinlikleri gibi daha sa─čl─▒kl─▒ aktivitelere y├Ânelerek do─čal yoldan temin edebilir.

Ba─č─▒ml─▒l─▒k Y├Ân De─či┼čtirebilir


Dopamin diyetinde ba─č─▒ml─▒l─▒klar─▒n, y├Ân de─či┼čtirerek farkl─▒ alanlarda ortaya ├ž─▒kmas─▒ s├Âz konusu olabiliyor. Bir ki┼či teknoloji kullan─▒m─▒ konusunda ba─č─▒ml─▒l─▒k d├╝zeyinde ise onu s─▒n─▒rlad─▒─č─▒n─▒zda bu kez a┼č─▒r─▒ al─▒┼čveri┼če, abur cubura ya da abart─▒l─▒ alkol kullan─▒m─▒na y├Ânelebilir. Ya da alkol ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒ olan bir ki┼či, i├žkiden ka├ž─▒nmaya ├žal─▒┼č─▒rken kendini kumara yahut bahis oyunlar─▒na y├Ânelmi┼č bir durumda bulabilir. Bunun nedeni, bireyin ba─č─▒ml─▒ ki┼čilik yap─▒s─▒ geli┼čtirmesine sebep olan temel nedenlerin ortadan kald─▒r─▒lamam─▒┼č olmas─▒d─▒r. Profesyonel destek olmadan bunlar─▒n t├╝m├╝n├╝ birden kesti─činizde ise ki┼či birdenbire bo┼člu─ča d├╝┼čebilir. Dolay─▒s─▒yla ben bir hekim olarak, dopamin diyeti yerine ki┼činin ya┼čam tarz─▒n─▒ zorlayan ger├žek ba─č─▒ml─▒l─▒k hangi konuda ise ona uygun bir tedavi plan─▒ ile ilerlemeyi daha uygun g├Âr├╝yorum.

Bug├╝n ├žal─▒┼čan ki┼čiler i├žin bilgisayar, ak─▒ll─▒ telefon gibi cihazlar─▒n kullan─▒m─▒ bir zorunluluk. Pek ├žok ki┼či bo┼č vakitlerinde de sosyal medya kullan─▒m─▒, m├╝zik dinlemek ya da arkada┼člar─▒yla haberle┼čmek i├žin ak─▒ll─▒ telefonlar─▒ yo─čun ┼čekilde kullan─▒yor. ├ťstelik ekran kullan─▒m─▒, g─▒da, alkol, sosyal ileti┼čim gibi uyaranlar─▒ k─▒s─▒tlayarak dopamin seviyesini d├╝┼č├╝rmek pek m├╝mk├╝n olmaz. Bana g├Âre bir ki┼činin durduk yerde dopamin seviyesini kendi ba┼č─▒na d├╝┼č├╝rmeye ├žal─▒┼čmas─▒ da mant─▒kl─▒ de─čil.

Ancak ki┼či beslenme listesini daha sa─čl─▒kl─▒ ┼čekilde d├╝zenleyerek elbette do─čru bir ad─▒m atm─▒┼č olur. ┼×├╝phesiz bir insan, s├╝rekli teknolojik cihazlarla "vakit ge├žirmek" yerine hayat tarz─▒n─▒, dinlenecek, sevdikleri ile y├╝z y├╝ze bir araya gelecek, yeni ki┼čiler ile tan─▒┼čarak sosyalle┼čecek, do─čada zaman ge├žirecek ve hobi edinecek ┼čekilde d├╝zenlerse daha tatminkar bir hayat─▒ olacakt─▒r. Bu basit ama etkili se├ženekler yerine dopamin seviyesini d├╝┼č├╝rmeye ├žal─▒┼čarak beynin s─▒f─▒rlanmas─▒n─▒ ya da daha verimli ├žal─▒┼čmas─▒n─▒ ummak, pek de do─čru bir ├ž├Âz├╝m olmasa gerek.

Beynini S─▒f─▒rlamak ─░steyenler ─░├žin ├ť├ž ├ľneri


Beyni s─▒f─▒rlama tan─▒m─▒, son y─▒llarda ├žok ra─čbet g├Ârmeye ba┼člad─▒. Beynini s─▒f─▒rlamak isteyenlerin istekleri birbiri ile ayn─▒ olmayabilir. Kimi ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒ndan kurtulmaya ├žal─▒┼č─▒yordur kimi ya┼čad─▒─č─▒ ac─▒lar─▒n etkisinden kurtulmak kimileri de belki s─▒navlarda daha ba┼čar─▒l─▒ olmak i├žin bu talebi dile getiriyordur. Biz, kronik hale gelen beyin yorgunlu─čundan ka├ž─▒nmak isteyenlere yard─▒mc─▒ olabilecek ┼ču ├╝├ž ├Âneriyi verebiliriz:

1-) Stresinizi kontrol etmeyi ├Â─črenin: Belirli dozda stres, bir i┼či tamamlamak i├žin itici g├╝├ž sa─člarken kronik stres beyin h├╝crelerinin ├Âl├╝m├╝ne neden olarak mental becerileri zay─▒flat─▒r. Uykusuzluk, unutkanl─▒k gibi sorunlar ortaya ├ž─▒karken uzun vadede psikolojik ve n├Ârolojik hastal─▒klara yatk─▒nl─▒─č─▒n─▒z artacakt─▒r. Bu nedenle beyniniz i├žin atabilece─činiz en iyi ad─▒m stresinizi y├Ânetmeyi ├Â─črenmek olmal─▒d─▒r.

2-) Zaman─▒n─▒z─▒ y├Ânetmeyi ├Â─črenin: Bir├žok ki┼či ev, i┼č ve sorumluluklar aras─▒nda ko┼čturmaktan hayat─▒, duygular─▒ ve hedefleri hakk─▒nda d├╝┼č├╝nemiyor. Hareketsiz, k├Ât├╝ beslenilen, stresli bir ya┼čam, zaman y├Ânetimi ile birebir ili┼čkilidir. ├ç├╝nk├╝ her ┼čey i├žin bahanemiz zamans─▒zl─▒k. E─čer kendiniz, aileniz ve sevdikleriniz i├žin vakit bulam─▒yorsan─▒z hayat tarz─▒n─▒z hakk─▒nda yeniden d├╝┼č├╝nmelisiniz. Dopamin diyetinin i┼čaret etti─či gibi ekranlara bakarak ne kadar vakit ge├žirdi─činizi hesaplamak ve ├Âncelik s─▒ralamas─▒ yapmak i┼činize yarayacakt─▒r. Bu modadan belki hayat tarz─▒n─▒z─▒ yeniden g├Âzden ge├žirmek y├Ân├╝nde faydalanmay─▒ deneyebilirsiniz.

3-) Fazlal─▒klar─▒ Hayat─▒n─▒zdan ├ç─▒kar─▒n: Asl─▒nda ya┼čam─▒n─▒za bir katk─▒ sunmayan sadece vaktinizi ├žalan kimi al─▒┼čkanl─▒klar─▒n─▒z─▒ g├╝ndelik hayat─▒n─▒zdan ├ž─▒kartt─▒─č─▒n─▒zda, hem stresiniz azal─▒r hem de zaman─▒ y├Ânetmeniz kolayla┼č─▒r. Sadele┼čtirmeyi her alanda yapabilirsiniz. Fazla k─▒yafetleriniz, gereksiz e┼čyalar─▒n─▒z, gidip geldi─činiz ama size bir ┼čey katmayan g├Âr├╝┼čmeleriniz… Elbette ya┼čamdaki her ┼čey bize katk─▒ olmas─▒ i├žin de─čildir ├žo─ču zaman, bizim ba┼čkalar─▒n─▒n mutlulu─čunu d├╝┼č├╝nerek harcad─▒─č─▒m─▒z zamanlar da vard─▒r. Biz burada, kimseye katk─▒ sunmayan ama sizi oyalayan gereksiz her ┼čeyden s├Âz ediyoruz. Zihninizi sakinle┼čtirebilmek ile fiziksel ├ževreniz aras─▒nda zannedilenden daha b├╝y├╝k bir etkile┼čim vard─▒r. ├çevreniz ne kadar sadele┼čirse zihniniz de o kadar sakinle┼čir.

Asl─▒nda dopamin diyeti, yukarda alt─▒n─▒ ├žizdi─čim, ├Âd├╝l eksikli─či sendromunu ya┼čayanlar─▒n kendilerine farkl─▒ bir ├ž─▒k─▒┼č kap─▒s─▒ aray─▒┼č─▒d─▒r. Haz odakl─▒ materyalist bak─▒┼č a├ž─▒s─▒ ile "mana"y─▒ unutan insan─▒n as─▒l ihtiyac─▒ olan manevi iklim yerine ge├žici ├ž├Âz├╝mlere heves etmesidir. ├çe┼čitli uyaranlarla ┼či┼čmi┼č egolar─▒n, art─▒k kontrol edilmekte zorlanan d├╝rt├╝lerin k─▒sacas─▒ nefsi emmarenin bir hizaya sokulma ├žabalar─▒d─▒r. Ancak siz i├žinizdeki manevi a├žl─▒─č─▒ doyurmadan kendinizi k─▒sa s├╝reli haz odakl─▒ diyetlere sokman─▒z, sonras─▒nda o kontrol etmeye ├žal─▒┼čt─▒─č─▒n─▒z d├╝rt├╝lere daha ┼čiddetli olarak d├Ânmenize sebebiyet verebilir. Buradaki as─▒l tehlike de budur.

✎ Mutfa─č─▒n─▒z─▒n olmazsa olmaz─▒ her ├╝r├╝n Karaca’da!
Sosyal Sorumluluk Projesi

Hi├ž yorum yok

Sorunlar─▒n─▒z─▒ ve yorumlar─▒n─▒z─▒ bekliyoruz.

Ads Place

www.hizlibul.com-1972407