Page Nav

HIDE

Grid

GRID_STYLE
FALSE

Hover Effects

TRUE
TO-LEFT
HIDE_BLOG

Ya┼čam Psikolojisi

{fbt_classic_header}

Header Ad

Son yaz─▒lar:

latest

Ads Place

Sakin bir hayat, Alzheimer riskini art─▒r─▒yor

Erken emekli olaca─č─▒m, domates yeti┼čtirece─čim diye k─▒rsal y├Ârelere gitmemek gerekiyor! Uzmanlar uyar─▒yor: Bu durum sosyal izolasyon ve beyin...

Erken emekli olaca─č─▒m, domates yeti┼čtirece─čim diye k─▒rsal y├Ârelere gitmemek gerekiyor! Uzmanlar uyar─▒yor: Bu durum sosyal izolasyon ve beyin uyar─▒m─▒ ├╝zerinden Alzheimer riskini yan bir fakt├Âr olarak art─▒rabiliyor. 

Alzheimer’─▒n ya┼članmaya ba─čl─▒ bir hastal─▒k olmad─▒─č─▒n─▒ vurgulayan Prof. Dr. O─čuz Tanr─▒da─č, Alzheimer’de i├že d├Ân├╝k bir ya┼čam tarz─▒n─▒n, kendini uyaranlar─▒n d─▒┼č─▒nda tutman─▒n, g├╝ndelik hayatta hep al─▒┼č─▒lm─▒┼č rutin ┼čeyleri yapman─▒n sak─▒ncal─▒ oldu─čuna dikkat ├žekiyor.

├ťsk├╝dar ├ťniversitesi T─▒p Fak├╝ltesi N├Âroloji Anabilim Dal─▒ Ba┼čkan─▒ ve NP─░STANBUL Beyin Hastanesi N├Âroloji Uzman─▒ Prof. Dr. O─čuz Tanr─▒da─č, Alzheimer hastal─▒─č─▒n─▒n erken tan─▒s─▒na ili┼čkin ├Ânemli bilgiler payla┼čt─▒.

Alzheimer, sondan ba┼ča do─čru tan─▒mlanan bir hastal─▒k

Alzheimer hastal─▒─č─▒n─▒n sondan ba┼ča do─čru tan─▒mlanan bir hastal─▒k oldu─čunu belirten Tanr─▒da─č, “Sondan ba┼ča tan─▒mlanan b├╝t├╝n hastal─▒klar gibi, ├ž├Âz├╝m├╝nde zor y─▒llar ya┼čanmaktad─▒r. Alzheimer, bu hastal─▒ktan ├Âlen bir hasta ├╝zerinde otopsi y├Ântemiyle tan─▒mlanm─▒┼čt─▒r. Otopsi y├Ântemiyle tan─▒mlanan bir hastal─▒k, ilk defa ister istemez tan─▒ y├Ântemi olarak otopsiyi ├Ân plana getirmi┼čtir ve bizim yeti┼čti─čimiz y─▒llar da dahil olmak ├╝zere klasik kitaplarda ‘Alzheimer hastal─▒─č─▒n─▒n kesin tan─▒s─▒, patolojik bulgular─▒n elde edilmesi ile konur’ diye hala bir anlay─▒┼č s├Âz konusudur. Bu durum i┼čleri zorla┼čt─▒ran, belki de imkans─▒z hale getiren bir konudur. Benim d├╝┼č├╝nceme g├Âre, her g├╝n g├╝ndelik hayat─▒m─▒z─▒n i├žinde yanlar─▒ndan ge├žti─čimiz, kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒m─▒z, konu┼čtu─čumuz insanlar─▒n bir b├Âl├╝m├╝, Alzheimer riski y├Ân├╝nden di─čerlerinden ayr─▒lmaktad─▒r” dedi.

Hastal─▒k ortaya ├ž─▒kmadan ├Ânlem al─▒nmal─▒

“Alzheimer risk gruplar─▒n─▒n tan─▒nmas─▒, kendi ├╝zerimizdeki risklerin anla┼č─▒lmas─▒ ve risklerden yola ├ž─▒k─▒larak hastal─▒k ortaya ├ž─▒kmadan tedbir al─▒nmas─▒ son derece ├Ânemlidir” diyen Tanr─▒da─č, “Hastal─▒─č─▒n son evresinde beyinde ortaya ├ž─▒kan patolojik bulgulara mutlaka rastlayaca─č─▒z ve onlar─▒ elde edece─čiz diye normal bir ├žaba g├Âsterilirse bu ├Ânemli bir zaman kayb─▒ olabilir. Benim bak─▒┼č a├ž─▒ma g├Âre, Alzheimer hastal─▒─č─▒ olduk├ža ge├ž tan─▒ konan bir hastal─▒kt─▒r ve klinik erken tan─▒ diye bir ┼čey e─čer s├Âz konusuysa bu bile orta evrelerin hastal─▒k olarak tan─▒s─▒d─▒r. Yani klinik anlamda Alzheimer hastal─▒─č─▒n─▒n erken tan─▒s─▒ diye bir ┼čey yoktur” dedi.

Alzheimer’─▒n ilk patolojik bulgular─▒: Unutkanl─▒k, ajitasyon ve paranoya

Alzheimer te┼čhisi konulan ilk hastan─▒n 51 ya┼č─▒nda hastal─▒k te┼čhisi konulan ve 5 y─▒l sonra ├Âlen Augusta Deter isimli bir kad─▒n oldu─čunu belirten Prof. Dr. O─čuz Tanr─▒da─č, bu hasta ile ilgili patolojik bulgular─▒n unutkanl─▒k, ajitasyon ve paranoya oldu─čunu ifade ederek “Doktoru 5 y─▒l boyunca hastas─▒n─▒ takip etti, ├Âl├╝m haberi gelince hastan─▒n beynini istedi ve kendisiyle birlikte ├žal─▒┼čan laboratuvar arkada┼člar─▒yla beraber n├Âropatolojilk ├žal─▒┼čma yapt─▒ ve n├Âropatolojik bulgular─▒ buldu. Bu ├╝├ž yak─▒nma, asl─▒nda hastan─▒n sadece n├Âroloji hastas─▒ olmad─▒─č─▒n─▒ ortaya koydu. Alzheimer hastal─▒─č─▒ tan─▒mlanmadan ├Ânce bu hastalar psikiyatri hastas─▒ olarak kabul ediliyordu. Bu durum, bu hastalar─▒n sadece psikiyatri hastas─▒ da olmad─▒─č─▒n─▒ ve n├Âropsikiyatri hastas─▒ oldu─čunu bize gayet a├ž─▒k bir ┼čekilde g├Âsteriyor” dedi.

Alzheimer ya┼članmaya ba─čl─▒ bir hastal─▒k de─čildir

─░lk kez 1906 y─▒l─▒nda yani 113 y─▒l ├Ânce tan─▒m─▒ yap─▒lan Alzheimer hastal─▒─č─▒ ile ilgili d├╝nyada yakla┼č─▒k 70 y─▒l boyunca hi├žbir ┼čey yap─▒lmad─▒─č─▒n─▒ belirten Prof. Dr. O─čuz Tanr─▒da─č, “Alzheimer hastal─▒─č─▒, ABD Ba┼čkan─▒ Ronald Reagan’─▒n televizyona ├ž─▒k─▒p ‘Doktorlar bana Alzheimer te┼čhisi koydu’ demesinden sonra ve ayr─▒ca ‘Beyin 10 Y─▒l─▒’ denilen 1990-2000 y─▒llar─▒ aras─▒ndaki 10 y─▒l─▒n Baba Bush taraf─▒ndan ilan edilmesinden sonra yeniden g├╝ndeme gelmi┼č ve bug├╝nk├╝ ├žal─▒┼čmalar─▒n temeli, o y─▒llardan sonra yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Yani 20. y├╝zy─▒l tarihi i├žinde tan─▒mlanan bir hastal─▒k, 70 y─▒l boyunca unutulmu┼čtur. Hastal─▒k konusunda hi├žbir dikkat sarf edilmemi┼čtir. Hastal─▒─č─▒n tan─▒nd─▒─č─▒ y─▒llarda hastan─▒n ya┼č─▒ 51’di ve 56 ya┼č─▒nda ├Âlen bir hastayd─▒. Yani Alzheimer’─▒ ya┼članmaya veya ya┼čl─▒l─▒─ča ba─člayanlar, bu veri ├╝zerinde durmal─▒d─▒r. Alzheimer, ya┼članmayla bire bir nedensellik ili┼čkisi i├žerisinde olmayan, etkilem d├╝zeyinde ya┼članmadan etkilenen ve ba┼čka risk fakt├Ârlerinin de i┼čin i├žine girmesiyle ya┼članman─▒n patolojik hale d├Ân├╝┼čt├╝─č├╝ bir hastal─▒kt─▒r.51 ya┼č─▒nda ba┼člayan bir hastal─▒─č─▒n, daha sonraki y─▒llarda genetik fakt├Ârlerle 30’lu y─▒llarda bile ba┼člad─▒─č─▒ g├Âsterilmi┼čtir” dedi.

Klinik ├Âncesi d├Ânem ara┼čt─▒r─▒lmal─▒

Prof. Dr. O─čuz Tanr─▒da─č, normal bir beyinden ileri derecede Alzheimer’l─▒ bir beyine kadar n├Âropatolojik evrelerin bulundu─čunu belirterek “N├Âropatolojik evrelerden klinik ├Âncesi evreler var ve klinik evreler var. Demek ki erken tan─▒, klinik ├Âncesi konulacak. Klinik ├Âncesi d├Ânem ara┼čt─▒r─▒lacak. Klinik evrelere ge├žti─či zaman biz ne kadar erken tan─▒dan bahsedersek edelim erken tan─▒ olmayacak, ├╝zerinden zaman ge├žmi┼č olacak. Klinik erken tan─▒, hastal─▒k a├ž─▒s─▒ndan gecikmi┼č bir tan─▒d─▒r. Klinik erken tan─▒, MCI a┼čamas─▒nda orta dereceli, demans a┼čamas─▒nda a─č─▒r dereceli hastal─▒k d├Ânemine denk d├╝┼čer. Ger├žek anlam─▒ ile klinik erken tan─▒ yoktur. Erkenin de erkeni vard─▒r” dedi.

Alzheimer hastal─▒─č─▒n─▒n nedeni ya┼članma de─čildir

Alzheimer hastal─▒─č─▒nda risk fak├Ârlerine dikkat ├žeken Prof. Dr. O─čuz Tanr─▒da─č, “Eski anlay─▒┼č, ‘─░nsanlar ya┼član─▒nca bunarlar’ g├Âr├╝┼č├╝ne sahipti. Onlar─▒ mazur g├Âr├╝yoruz ├ž├╝nk├╝ hi├žbir tan─▒ y├Ântemleri yoktu. K├╝lt├╝rel fakt├Ârler vard─▒. ─░nsan ├Âmr├╝n├╝n uzamas─▒, sosyo-ekonomik ┼čartlar─▒n d├╝zelmesi, ya┼čam kalitesinin y├╝kselmesi, hayat─▒n uzamas─▒yla sonu├žland─▒. Dolay─▒s─▒yla hastal─▒─č─▒n y├╝k├╝ ileri ya┼člarda daha belirgin hale gelmeye ba┼člad─▒. Alzheimer hastal─▒─č─▒n─▒n nedeni, ya┼članma de─čildir. Ya┼članma bir etkendir, bsa┼čka etkenlerke birle┼čti─či zaman ortaya ├ž─▒kan bir etkendir. 90 ya┼č─▒na geldikleri halde Alzheimer’─▒n ba┼člang─▒c─▒n─▒ bile g├Âstermeyen insanlar vard─▒r ve bug├╝n o insanlara s├╝per ya┼čl─▒lar diyoruz. Risk gruplar─▒na y├Ânelmeliyiz. ├ľnce kendi ailemizden ve yak─▒nlar─▒m─▒zdan ba┼člamal─▒y─▒z. Baz─▒ insanlar ailelerinde Alzheimer g├Âr├╝ld├╝─č├╝ i├žin eskiden ├žok daha fazla ba┼čvuruda bulunuyordu ve kendi risklerinin ara┼čt─▒r─▒lmas─▒n─▒ istiyorlard─▒. ─░nsanlardan baz─▒lar─▒ genetik testler yapt─▒rmak istiyorlar. Bu olanak var. ─░nsanlar─▒n ya┼čam tarz─▒ ├Ânemli. Ya┼čamlar─▒n─▒ nas─▒l ge├žirdikleri ├Ânemli. Ya┼čam─▒n i├žinde gizli olan risk fakt├Ârleri var” dedi.

Down Sendromu-Alzheimer ili┼čkisi

Genetik ara┼čt─▒rmalar─▒n Down Sendromu ile Alzheimer aras─▒nda bir ├Ânemli bir genetik ortakl─▒k bulundu─čunu belirten Tanr─▒da─č, “Down Sendromu ile do─čanlar erken Alzheimer’a yakalan─▒rlar. Alzheimer patolojik bulgular─▒ 30-40 ya┼člar─▒ aras─▒nda bunlar─▒n beyinlerinde ortaya ├ž─▒kar. Demek ki ├žok boyutlu zamana yay─▒lmas─▒ gereken bir fakt├Ârd├╝r” dedi.

Kad─▒nlarda daha s─▒k g├Âr├╝l├╝yor

“Alzheimer hastal─▒─č─▒, kad─▒n hastal─▒─č─▒ de─čil ama kad─▒nlarda ├Âncelikle g├Âr├╝len, 3’te 2 oran─▒nda g├Âr├╝len bir hastal─▒k” diyen Prof. Dr. O─čuz Tanr─▒da─č, “Bunun nedenleri olabilir, ├╝├ž neden ay─▒rdedebiliyoruz. Bir tanesi; kad─▒nlar erkeklerden en az 10 y─▒l daha fazla ya┼č─▒yor. ─░kinci neden; kad─▒nlarda depresyon daha s─▒k g├Âr├╝lebiliyor. Kronik depresyon, Alzheimer riskini en az ikiye katlayan bir risk fakt├Âr├╝d├╝r. ├ť├ž├╝nc├╝s├╝ de ostrojen azalmas─▒ ve depresyonu ├╝zerinden beyni g├╝├žl├╝ bir uyar─▒c─▒ hormon olan ostrojenin yoklu─čunda Alzheimer riski daha da fazla art─▒yor” dedi.

Beyin check-up’─▒ yap─▒lmal─▒

Erken te┼čhiste beyin check-up’unun ├Ânemine i┼čaret eden Prof. Dr. O─čuz Tanr─▒da─č, “Beyin check-up’─▒ NP─░STANBUL Beyin Hastanesi’nde rutin olarak yap─▒lmaktad─▒r. Sonu├žlar─▒, erken tan─▒ kavram─▒n─▒ m├╝mk├╝n oldu─ču kadar erken safhada ortaya ├ž─▒karmaktad─▒r. Erken tan─▒da PET BT denilen tan─▒ y├Ântemleri de kullan─▒lmaktad─▒r. Yani yap─▒sal olarak MR veya benzeri tekniklerde hen├╝z ortaya ├ž─▒kmam─▒┼č de─či┼čimleri, metabolik y├Ânden ortaya ├ž─▒karan bir tetkiktir. Onun i├žin ger├žek anlamda bir beyin check up’─▒ndan bahsediyorsak, onu da i├žine katmal─▒y─▒z. Bu ara┼čt─▒rmalar─▒ yapmal─▒y─▒z. Sadece ‘Ben hasta m─▒y─▒m?’ diye soranlara de─čil, belli bir ya┼č grubunun ├Âtesine ge├žmi┼č ki┼čilere tarama tarz─▒nda yap─▒labilir” ├Ânerisinde bulundu.

─░├že kapal─▒ ya┼čam tarz─▒ndan uzak durulmal─▒

Prof. Dr. O─čuz Tanr─▒da─č, Alzheimer’dan korunmada ya┼čam ┼čeklinin ├Ânemine i┼čaret ederek “─░├že d├Ân├╝k, i├že kapal─▒ bir ya┼čam tarz─▒, sosyal olsun ailesel olsun, kendini uyaranlar─▒n d─▒┼č─▒nda tutmak, g├╝ndelik hayat─▒nda hep al─▒┼č─▒lm─▒┼č rutin ┼čeyleri yapmak ve bir yandan da ya┼članmak, risk unsuru olarak devreye giriyor. Dolay─▒s─▒yla kronik depresyondan sak─▒nmak laz─▒m ve tedavi ettirmek laz─▒m. Baz─▒ insanlar─▒n inand─▒─č─▒ gibi, ‘erken emekli olaca─č─▒m, domates yeti┼čtirece─čim’ diye k─▒rsal y├Ârelere gitmemek gerekiyor. O da sosyal izolasyon ├╝zerinden, beyin uyar─▒m─▒ ├╝zerinden Alzheimer riskini yan bir fakt├Âr olarak art─▒rabilir. Kafa travmalar─▒ ve d├╝┼čmelerden korunmak gerekiyor. Belli bir ya┼č─▒n ├╝zerinde tekrarlay─▒c─▒ genel anestezi almak konusunda dikkat edilmeli, acil durumlar d─▒┼č─▒nda 60 ya┼č─▒ndan sonra genel anestezi almamak gerekiyor” diye konu┼čtu.

✎ Mutfa─č─▒n─▒z─▒n olmazsa olmaz─▒ her ├╝r├╝n Karaca’da!
Sosyal Sorumluluk Projesi

Hi├ž yorum yok

Sorunlar─▒n─▒z─▒ ve yorumlar─▒n─▒z─▒ bekliyoruz.

Ads Place

www.hizlibul.com-1972407