Page Nav

HIDE

Grid

GRID_STYLE
FALSE

Hover Effects

TRUE
TO-LEFT
HIDE_BLOG

Ya┼čam Psikolojisi

{fbt_classic_header}

Header Ad

Son yaz─▒lar:

latest

Ads Place

Korku an─▒nda ‘Dur, D├╝┼č├╝n, Eyleme Ge├ž’ kural─▒ uygulanmal─▒

Krize ├Ânlem almak beceriye d├Ân├╝┼čmeli S─▒rad─▒┼č─▒ bir olay kar┼č─▒s─▒nda ya┼čan─▒lan korku v├╝cudun stres tepkisi vermesine neden oluyor. Stres tepkis...

Krize ├Ânlem almak beceriye d├Ân├╝┼čmeli

Krize ├Ânlem almak beceriye d├Ân├╝┼čmeli


S─▒rad─▒┼č─▒ bir olay kar┼č─▒s─▒nda ya┼čan─▒lan korku v├╝cudun stres tepkisi vermesine neden oluyor. Stres tepkisi de biyolojik bozulmalara sebep olabiliyor. Korkunun bula┼č─▒c─▒ oldu─čunu ifade eden Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Birisi korktu─ču zaman di─čerlerine de bula┼č─▒r. Korkulan bir durumla kar┼č─▒la┼č─▒ld─▒─č─▒ ilk anda ‘dur, d├╝┼č├╝n, eyleme ge├ž’ kural─▒ var. Korku, tehlike, krizdeki yakla┼č─▒m tarz─▒ i├žin bunu ├Âneriyoruz. Ayr─▒ca zihinsel haz─▒rl─▒k yap─▒ld─▒ktan sonra y├╝zle┼čtirme ve sanal ger├žeklik programlar─▒ da ki┼čilerin korkular─▒n─▒ yenmesi i├žin uygulanan tedavi y├Ântemleri aras─▒nda” ifadelerini kulland─▒.


├ťsk├╝dar ├ťniversitesi Kurucu Rekt├Âr├╝ Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, insanlar─▒n ya┼čad─▒─č─▒ korkular ve ├ž├Âz├╝m y├Ântemleri ile ilgili ├Ânemli a├ž─▒klamalarda bulundu.


Az miktarda korku yararl─▒d─▒r


Tehlikeye haz─▒rl─▒k olursa korkunun orant─▒l─▒ bir d├╝zeyde kalaca─č─▒n─▒ belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Asl─▒nda az miktarda korku yararl─▒ ama fazla orant─▒s─▒z korkular da ki┼činin elini kolunu ba─člar. Bu nedenle geli┼čmenin ├Ân├╝ndeki en b├╝y├╝k engellerden biri korkulard─▒r. ├ľrne─čin baz─▒ insanlarda yenilik korkusu vard─▒r. ├çok zeki olduklar─▒ halde yenilik korkusu nedeniyle kendi kontrol alan─▒n─▒n d─▒┼č─▒na ├ž─▒kmazlar. Korkular insan─▒ etkiler” ifadelerini kulland─▒.


Ebeveynlerin pani─či ├žocuklar─▒ korkutuyor


Korku e─čitimi almalar─▒n─▒n ├žocuklar i├žin bir avantaj─▒ oldu─čunu s├Âyleyen Tarhan, “Ama genellikle anneye babaya bak─▒yorlar. Ebeveynler panikse onlar da korkmaya ba┼člar ├ž├╝nk├╝ ├žocuklar hayat─▒ tan─▒m─▒yor. Hen├╝z neyin tehlikeli oldu─čunu ay─▒rt edebilme yetene─čine sahip de─čiller. Ger├žeklik alg─▒lar─▒ olu┼čmam─▒┼č. Hayat─▒ ├Â─čreniyorlar ve deprem gibi olaylar onlara bir ┼čeyler ├Â─čretmek i├žin bir f─▒rsat olarak kullan─▒labilir. Bu durum ├žocuk i├žin hayat─▒nda unutulmaz bir ┼čey” diye konu┼čtu.


├ľnlem almak beceriye d├Ân├╝┼čmeli


Prof. Dr. Nevzat Tarhan, ‘─░zmir depreminin oldu─ču tarih de 17 A─čustos gibi kolay kolay unutulmaz’ dedi ve “├ľnlem alman─▒n bir beceri haline d├Ân├╝┼čmesi laz─▒m. Depremin ard─▒ndan evi bo┼čalt─▒p hemen ├žad─▒ra ge├žilseydi, ┼ču anda da hala ayn─▒ ┼čekilde davran─▒lsayd─▒ o travmay─▒ so─čukkanl─▒ kar┼č─▒layan ├žocuk daha sonra korkmaya ba┼člard─▒. O g├Â├ž├╝k alt─▒ndan ├ž─▒kar─▒lan ├žocuklar var ├žok rahatlar, hi├ž korku yok ├žocuklarda. Mesela 91 saatin sonunda enkazdan ├ž─▒kar─▒lan Ayda bebe─čin sa─čl─▒kl─▒ oldu─čunu g├Ârd├╝k” ifadelerini kulland─▒.


Beyin kortizol ve endorfin salg─▒l─▒yor


Beynin savunma mekanizmas─▒ oldu─čunu ve ┼čok ya┼čant─▒larda, ┼čiddetli travmalarda a┼č─▒r─▒ kortizol salg─▒lad─▒─č─▒n─▒ s├Âyleyen Tarhan, “Beyin kortizolle birlikte endorfin salg─▒l─▒yor. Endorfin de a─čr─▒ kesici, rahatlat─▒c─▒ bir hormon. Onun etkisiyle beyin uyaranlara kar┼č─▒ koruma ama├žl─▒ olarak kendisini kapat─▒yor. Nas─▒l kolumuz k─▒r─▒lsa refleks olarak oynatamay─▒z, ayn─▒ ┼čekilde beyin de kendini bloke ediyor. Bu bir savunma mekanizmas─▒. V├╝cut do─čam─▒zda yarat─▒lan ├Âzel bir ┼čey bu. ├çocuk kendini tolere edebilmi┼č, nefes alabilmi┼č, susuzlu─ča da dayanabilmi┼č. Bu biyolojik do─čam─▒zda var. B├Âyle durumlarda beyin oksijen ald─▒ktan sonra bedenimizi kendi haline b─▒raksak o daha dengeli olacak. Bedenimizi ve sinir sistemimizi kendimiz bozuyoruz” dedi.


Korku v├╝cudun stres tepkisine neden oluyor


Prof. Dr. Nevzat Tarhan, ‘Korku esnas─▒nda a─čz─▒m─▒z kurur, kalbimiz ├žarpar, tansiyonumuz d├╝┼čer, rengimiz sarar─▒r ve nefesimiz h─▒zlan─▒r bay─▒l─▒p kal─▒r─▒z’ dedi ve s├Âzlerini ┼č├Âyle s├╝rd├╝rd├╝:


“Sava┼č veya ka├ž tepkisi var. O anda ka├ž veya kendini savunmaya al, hareketsiz dur, bekle ┼čeklinde tepkiler vermi┼č oluyoruz. V├╝cudu o anda fiziksel ve psikolojik olarak da─č─▒lmaktan koruyor. Bu v├╝cudumuzun geli┼čtirdi─či sa─čl─▒kl─▒ bir tepki. Tabi bu tepki uzun s├╝rd├╝─č├╝ zaman sonucunda tansiyonu y├╝kseltip damarlar─▒ t─▒kayabilir, mide ba─č─▒rsak kas─▒lmalar─▒na sebep olabilir. Kronikle┼čti─či zaman ├že┼čitli yumu┼čak doku romatizmalar─▒na yol a├ž─▒yor. Kronik korkular ve stresler vard─▒r. Korku v├╝cudun stres tepkisine neden oluyor. Stres tepkisi de biyolojik bozulmalara sebep olabiliyor. Her organ─▒m─▒z─▒ beynimiz temsil ediyor. Beynimizin bir program─▒ var. Biz bu program─▒ bozdu─čumuz zaman v├╝cuttaki b├╝t├╝n kaslar a├ž─▒l─▒p kapan─▒yor ve v├╝cutta deorganize bir ├žal─▒┼čma ortaya ├ž─▒k─▒yor. Bunun i├žin v├╝cudumuzu y├Ânetmek gibi bizim kendi sinir sistemimizi so─čukkanl─▒ bir ┼čekilde y├Ânetebilmemiz gerekiyor.”


Baz─▒ korkular─▒n genetik boyutu var


Prof. Dr. Nevzat Tarhan, ‘Bir korku var bir de o korkudan korkmak var. Korku sa─čl─▒kl─▒ bir duygu, k─▒sa s├╝reli tehlike an─▒nda ki┼čiyi korur’ dedi ve s├Âzlerine ┼č├Âyle devam etti:


“─░nsanlarda y├╝kseklik korkusu olmad─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝n, herkes apartmanlardan pat─▒r pat─▒r d├╝┼čer. Y├╝kseklik korkusu genetik olarak var. Mesela hayat─▒nda hi├ž y─▒lan g├Ârmemi┼č birinin y─▒landan korkmas─▒ da genetik bir korkudur. Baz─▒ korkular─▒n genetik boyutu var ama baz─▒ korkular da ├Â─črenilmi┼č korkulard─▒r. Birisi bir korku, bir ┼čok ya┼čad─▒─č─▒ zaman beyinde s├Âzc├╝k ├╝reten b├Âlgedeki devreler patl─▒yor. Orada a┼č─▒r─▒ kimyasal salg─▒lanmas─▒ndan dolay─▒ bilgi ak─▒┼č─▒ bozuluyor. Ki┼či s├Âzc├╝k ├╝retememeye ba┼čl─▒yor, dili tutuluyor. O ki┼čiye s├Âzc├╝k ├╝retmeyi yeni ba┼čtan ├Â─čretmi┼č oluyorsun ve yeniden ├Â─čreniyor. Ki┼čiyi reddedersen tedavisiz kal─▒yor. Makul s─▒n─▒rlardaki korkular─▒ do─čal kabul etmek gerekiyor. Biz korku envanteri ├ž─▒kar─▒yoruz, insanlar─▒n korkular─▒ ve o korkular─▒n arkas─▒nda ne oldu─ču ara┼čt─▒r─▒l─▒yor. Arka plan─▒nda korkuya sebep olan ├žocukluk ├ža─č─▒ travmas─▒ var m─▒ diye bak─▒yoruz.”


Ki┼či haz─▒r olmadan korkular─▒yla y├╝zle┼čtirilmemeli


Korkular─▒ olan ki┼činin gerekli haz─▒rl─▒klar yap─▒lmadan korkular─▒yla y├╝zle┼čtirilmemesi gerekti─čini belirten Tarhan, “├ľrne─čin y├╝zme korkusu varsa, suya at tarz─▒ndaki yakla┼č─▒m, zihinsel haz─▒rl─▒k yap─▒ld─▒ktan sonra olmal─▒. Zihinsel haz─▒rl─▒k yapt─▒ktan ve e─čitimini ald─▒ktan sonra ona ra─čmen korkuyorsa b├Âyle durumlarda y├╝zle┼čme, ekspojur denilen metod g├╝venli bir ortamda uygulan─▒yor. Bununla ilgili ├Âzel sim├╝lasyon programlar─▒ yap─▒ld─▒. Y├╝kseklik, b├Âcek, a├ž─▒k alan ve toplumun kar┼č─▒s─▒nda konu┼čma korkusunun tedavisinde sanal ger├žeklik programlar─▒ uygulan─▒yor. Ki┼čiye bir sanal ger├žeklik g├Âzl├╝─č├╝ tak─▒l─▒yor ve 3 boyutlu olarak korktu─ču ┼čeyle ayn─▒ ortamda bulundurularak korkusu yenilmeye ├žal─▒┼č─▒l─▒yor. Ki┼čiler o ortamda g├Âsterilenin ger├žek olmad─▒─č─▒n─▒ bildi─či halde a┼č─▒r─▒ panik ya┼č─▒yorlar. Sa├žma, abart─▒l─▒ diyorlar ama yap─▒yorlar. B├Âylece duyars─▒zla┼čma ├žal─▒┼čmas─▒ yap─▒l─▒yor” dedi.


Korku bula┼č─▒c─▒ ├Âzelli─če sahip


Prof. Dr. Nevzat Tarhan, ‘Korkunun bula┼č─▒c─▒ ├Âzelli─či var. Birisi korktu─ču zaman di─čerlerine de bula┼č─▒r’ dedi ve s├Âzlerini ┼č├Âyle s├╝rd├╝rd├╝:


“Korkulan bir durumla kar┼č─▒la┼č─▒ld─▒─č─▒ ilk anda ‘dur, d├╝┼č├╝n, eyleme ge├ž’ kural─▒ var. Yani bir durmak gerekir. Nedir? Ne de─čildir? Anlamak gerekiyor. Ondan sonra hemen h─▒zl─▒ bir plan yap─▒larak eyleme ge├žilebilir. Hi├ž d├╝┼č├╝nmeden eyleme ge├žen ki┼čiler vard─▒r. ├çocuklu─čunda aceleci sab─▒rs─▒z, hiperaktif ki┼čilerde d├╝┼č├╝nmeden eyleme ge├žme davran─▒┼č─▒ ├žok vard─▒r, d├╝rt├╝seldirler. Sonunu d├╝┼č├╝nmeden hareket ederler, akla ilk gelen ┼čeyi yaparlar, en son duydu─čuna da hemen inan─▒rlar. Bu ki┼čiler korku an─▒nda ├žok etkilenen ki┼čilerdir. Asl─▒nda ‘Dur, d├╝┼č├╝n, eyleme ge├ž’ kural─▒ uyguland─▒─č─▒ zaman daha az hata yaparlar. E─čer kontrol edebilece─či bir ┼čey ise ├╝zerine gider, edemeyece─či bir ┼čey ise mesela f─▒rt─▒na varsa bir k├Â┼čeye ge├žip bitmesini bekler. B├Âyle durumlarda da korkunun ├╝zerine gidilmez. Yang─▒n ├ž─▒kt─▒─č─▒ zaman ne yap─▒l─▒r? ├ťzerine dalamazs─▒n─▒z. ├ľnce s├Ând├╝r├╝p daha sonra so─čutmak, sonras─▒nda da sebebini ara┼čt─▒rmak ve bir daha ├ž─▒kmamas─▒ i├žin neler yap─▒labilir bunlar─▒ ara┼čt─▒rmak gerekiyor. Korku, tehlike, krizdeki yakla┼č─▒m tarz─▒ i├žin bunu ├Âneriyoruz. ─░┼če yarayan bir y├Ântemdir.”


Cenin pozisyonu insan─▒n en rahat halidir


Anne karn─▒n─▒ insan─▒n hayat─▒nda sorunsuzluk d├Ânemi olarak ifade eden Tarhan, “Cenin pozisyonu, anne karn─▒ndaki pozisyondur. Arap├žada cenin kelimesi cennet k├Âk├╝nden geliyor. O, insan─▒n en rahat halidir. Ondan sonra sorun ba┼čl─▒yor, korkuda ona do─čru d├Âner insan. ─░leri ┼čizofrenlere bakt─▒─č─▒n─▒zda evin bir k├Â┼česinde cenin pozisyonunda ├Âylece dururlar. Korktu─ču zaman insano─člu bunu yap─▒yor. Ama krize haz─▒rl─▒k varsa dur, d├╝┼č├╝n d├Ânemi daha k─▒sa ge├žiyor” diye konu┼čtu.


✎ Mutfa─č─▒n─▒z─▒n olmazsa olmaz─▒ her ├╝r├╝n Karaca’da!
Sosyal Sorumluluk Projesi

Hi├ž yorum yok

Sorunlar─▒n─▒z─▒ ve yorumlar─▒n─▒z─▒ bekliyoruz.

Ads Place

www.hizlibul.com-1972407