Page Nav

HIDE

Grid

GRID_STYLE
FALSE

Hover Effects

TRUE
TO-LEFT
HIDE_BLOG

Sayfalar

Ya┼čam Psikolojisi

{fbt_classic_header}

Header Ad

Son yaz─▒lar:

latest

Ads Place

Her ┼čey sizin kontrol├╝n├╝zde olamaz..

Etraf─▒n─▒zdaki her ┼čeyi kontrol etmeye ├žal─▒┼č─▒yor ve istedi─činiz olmay─▒nca mutsuz oluyorsan─▒z kontrol delisi olma ihtimaliniz y├╝ksek. ─░┼čte kon...

Her ┼čey sizin kontrol├╝n├╝zde olamaz..

Etraf─▒n─▒zdaki her ┼čeyi kontrol etmeye ├žal─▒┼č─▒yor ve istedi─činiz olmay─▒nca mutsuz oluyorsan─▒z kontrol delisi olma ihtimaliniz y├╝ksek. ─░┼čte kontrol delisi olup olmad─▒─č─▒n─▒z─▒ ├Â─črenmek isteyenlerin merak etti─či sorular─▒n cevaplar─▒…

Psikoloji kaynakl─▒ olan ve ingilizcede de "control freak olarak kullan─▒lan "kontrol delisi", ├žo─čunlukla etraflar─▒nda olan her ┼čeyin ve herkesin nas─▒l olmas─▒ gerekti─čini ─▒srarc─▒ bir ┼čekilde dikte etmeye ├žal─▒┼čan insanlar i├žin kullan─▒lan argo bir kelimedir. Bu ki┼čiler di─čer insanlar─▒n hi├žbir zaman kendileri kadar yeterli ve becerikli olamayaca─č─▒na inan─▒rlar ve bu y├╝zden de m├╝dahalelerinin gerekli oldu─čunu, bu m├╝dahalede bulunmazlarsa i┼člerin yanl─▒┼č gidece─čini d├╝┼č├╝n├╝rler. Di─čer insanlar─▒n ├╝zerinde sahip olduklar─▒ g├╝├ž ve kontrolle kendilerini iyi hissederler. "Kontrol delisi" kelimesiyle etiketlenen bu insanlar ├žo─ču zaman obsesif-kompulsif (saplant─▒l─▒-zorlant─▒l─▒) ki┼čilik bozuklu─čunun ├Âzelliklerini g├Âsterirler. 

Anadolu Sa─čl─▒k Merkezi'nden Klinik Psikolog Aylin Sezer, kontrol saplant─▒l─▒ ki┼čilikler ile ilgili sorular─▒ yan─▒tlad─▒.

Kimseye i┼č emanet etmezler

Kontrol delisi insanlar, bir yerde di─čer insanlara g├╝venmiyorlar. Kendilerini di─čer insanlardan daha ak─▒ll─▒, daha m─▒ ├╝st├╝n g├Âr├╝yorlar?

Hayat ve ili┼čkileri ├╝zerinde saplant─▒l─▒ bir kontrol etme ├žabas─▒nda bulunan insanlar olduk├ža kat─▒ ve dogmatik bir d├╝┼č├╝nce yap─▒s─▒na sahiptirler. Tart─▒┼čmaya izin vermezler, talepkarlard─▒r ve i┼člerin tam olarak onlar─▒n istedi─či ┼čekilde yap─▒lmas─▒n─▒ isterler. Hata ve yanl─▒┼člara kar┼č─▒ da olduk├ža savunmas─▒zlard─▒r. Kendi yapt─▒klar─▒ en k├╝├ž├╝k bir hata bile onlar─▒n hayatlar─▒n─▒ ve kendilerini sorgulamalar─▒na neden olur. Hayatlar─▒nda hataya izin vermedikleri i├žin i┼člerini hep kendileri yapmaya ├žal─▒┼č─▒rlar. Di─čer insanlar─▒n onlar kadar becerikli olamayaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝rler. Bu y├╝zden de kimseye i┼č emanet etmemeye ├žal─▒┼č─▒rlar. Bu da kar┼č─▒daki insana, ona g├╝venmediklerini hissettirir.

Sadece do─čru olmak isterler

Klinik Psikoloji Profes├Âr├╝ Les Parrott, control freak'ler, herhangi bir ┼čeyi sizin umursad─▒─č─▒n─▒zdan fazla umursay─▒p kendi istediklerinin olmas─▒ i├žin ─▒srarc─▒ olmaktan vazge├žmeyenlerdir diyor. Yani bu insanlar i├žin pek ├žok ┼čeyi bizden daha fazla m─▒ ciddiye al─▒yorlar?

Bu saplant─▒l─▒ ki┼čilik ├Âzelliklerini g├Âsteren insanlar olduk├ža inat├ž─▒ ve talepkarlard─▒r. Onlar i├žin bir i┼či do─čru yapmak her ┼čeyden ├Ânemlidir. Do─čru olmak, hakl─▒ ├ž─▒kmak ve istedi─čini yapt─▒rman─▒n verdi─či, kontrol├╝n elinde oldu─ču hissi onlara g├╝├ž verir. Bu insanlar, siz bir hikaye anlat─▒rken, bu hikayenin asl─▒nda hi├ž de ├Ânemli olmayan bir detay─▒na tak─▒l─▒p, sadece do─čru olmak i├žin bezdirene kadar bu noktada tak─▒l─▒p kal─▒r ve ─▒srarla size itiraz ederler.

Kontrol delisi olmak, psikolojik bir rahats─▒zl─▒k m─▒d─▒r?

Umutsuz bir ┼čekilde kontrol sahibi olma arzusunda olan bu insanlar─▒n ├žok dikkatli bir ┼čekilde kurduklar─▒, saplant─▒l─▒ bir kontrol mekanizmas─▒yla y├Ânetilen bir d├╝nyalar─▒ vard─▒r. Saplant─▒l─▒ ki┼čilik, bir ki┼čilik bozuklu─čudur ve psikolojik bir rahats─▒zl─▒kt─▒r. Bu noktada dikkat edilmesi gereken, bu ki┼činin kontrol etme ihtiyac─▒n─▒n boyutu ve kendisi ve ├ževresine olan zarar─▒d─▒r.

Kontrol delisi diye tabir edilen insanlar, ├Âzellikle hangi konularda kontrol├╝ ele almak istiyorlar? Evde, i┼čte, arkada┼čl─▒kta, aile hayat─▒nda nas─▒l davran─▒yorlar? K├╝├ž├╝k ├Ârneklerle anlatabilir misiniz?
Kontrol saplant─▒l─▒ insanlar, bu ├Âzelliklerini hayatlar─▒n─▒n her alan─▒na yans─▒t─▒rlar. Israrc─▒, kat─▒ ve ele┼čtirel ├Âzellikleriyle t├╝m ili┼čkilerine y─▒k─▒c─▒ zararlar verirler. Bu ├Âzeliklere sahip bir patron, ├žal─▒┼čanlar─▒ndan da m├╝kemmel bir performans talep eder ve en k├╝├ž├╝k bir hatay─▒ bile kabul etmez. Yine i┼č ya┼čam─▒nda, saplant─▒l─▒ bir ┼čekilde her ┼čeyi kontrol etmeye ├žal─▒┼čan bir ki┼či, kendi d├╝┼č├╝nce ve kurallar─▒na tak─▒l─▒p kald─▒─č─▒ i├žin, olaylara geni┼č a├ž─▒dan bakamaz, gerekti─činde esnek davranamaz ve i┼člerin ak─▒┼č─▒n─▒ yava┼člatabilir.

─░li┼čkilerde ise, kontrol saplant─▒l─▒ ki┼činin devaml─▒ ele┼čtiren, talepkar, kat─▒ ve y─▒k─▒c─▒ tarz─▒, ili┼čkide oldu─ču ki┼čilerin ondan uzakla┼čmas─▒na neden olur. Onun yan─▒nda ya┼čanan yetersizlik, beceriksizlik hisleri, devaml─▒ ele┼čtirilmek, onu k─▒zd─▒rmamak i├žin her ┼čeyi onun istedi─či gibi yapmaya ├žal─▒┼čmak, bir├žok insan i├žin olduk├ža yorucu ve y─▒prat─▒c─▒d─▒r.

├çocuklar─▒ndan ├žok fazla beklentisi olan aileler sebep olabilir

Neden insanlar kontrol delisi olurlar? Do─ču┼čtan gelen mi, yoksa sonradan, ya┼čananlar kar┼č─▒s─▒nda geli┼čtirilen bir ├Âzellik midir?

Tak─▒nt─▒l─▒ ki┼čilik ├Âzellikleri g├Âsteren ve kontrol alt─▒nda tutarak g├╝├žlendi─čine inanan insanlar─▒n ├žocukluklar─▒na bakt─▒─č─▒m─▒zda, ├žo─čunlukla benzer yap─▒daki anne ve babalar taraf─▒ndan yeti┼čtirildiklerini g├Âr├╝yoruz. ├çocuklar─▒ndan beklentileri ├žok y├╝ksek olan, hata yap─▒lmas─▒na izin vermeyen, ├žocuklar─▒n her hareketini kontrol alt─▒nda tutmaya ├žal─▒┼čan ailelerin ├žocuklar─▒, k├╝├ž├╝kl├╝klerinde bu beklentileri kar┼č─▒lamak, anne-baban─▒n sevgi ve onay─▒n─▒ kazanmak i├žin u─čra┼č─▒yorlar. K├╝├ž├╝kl├╝kte anne-baban─▒n sevgisi, onay─▒ i├žin yap─▒lan bu davran─▒┼člar yeti┼čkin ya┼čam─▒na gelindi─činde sorgulanmadan yap─▒lmaya devam ediliyor.

Kontrol delisi olan insanlar, b├Âyle olduklar─▒n─▒n, ├ževrelerindekini rahats─▒z ettiklerinin fark─▒nda m─▒d─▒rlar? Yoksa yapt─▒klar─▒n─▒n normal oldu─čunu mu d├╝┼č├╝n├╝rler?

Bu ki┼čilik ├Âzelliklerini g├Âsteren insanlar ├žo─ču zaman kar┼č─▒lar─▒ndaki ki┼čiyi rahats─▒z ettiklerini d├╝┼č├╝nmezler, hatta onlara iyilik yapt─▒klar─▒n─▒ ├Âne s├╝rerler. Alternatif fikir ve ger├žeklere kapal─▒ olduklar─▒ i├žin onlara mutluluk veren ┼čeylerin di─čer insanlar─▒ da mutlu edece─čini d├╝┼č├╝n├╝rler. Tek do─črunun kendi do─črular─▒ oldu─čunu ve di─čer insanlar─▒n da bu do─čru ├žer├ževesinde hareket etmesi gerekti─čine inan─▒rlar.

Kontrol delisi olan ├žok hastan─▒z var m─▒? S─▒k kar┼č─▒la┼č─▒lan bir rahats─▒zl─▒k m─▒d─▒r? Genellikle hangi meslekten insanlar kontrol delisi oluyorlar, b├Âyle bir ayr─▒m var m─▒?

─░nsanlar terapiye ├žo─ču zaman hayatlar─▒n─▒ kontrol edemediklerini, s├╝r├╝klenmeye ba┼člad─▒klar─▒n─▒ hissettikleri zaman gelirler. Kontrol saplant─▒l─▒ insanlar, hem kendi hem de ba┼čkalar─▒n─▒n hayatlar─▒n─▒ kontrol ettikleri i├žin destek almaya gerek duymazlar. Bu tip ki┼čilik ├Âzellikleri ta┼č─▒yan insanlar─▒ yard─▒m almaya getiren iki neden vard─▒r. Birincisi, art─▒k baz─▒ ┼čeyleri kontrol edememeye ba┼člam─▒┼člard─▒r ve bu onlar i├žin olduk├ža a─č─▒r bir kayg─▒ yarat─▒r. Ne yapsalar da kendi g├╝├žleri d─▒┼č─▒nda bir g├╝c├╝n hayatlar─▒n─▒ y├Ânlendirdi─čini hissettikleri zaman tela┼ča kap─▒l─▒rlar. Di─čer bir sebep de ili┼čkilerinde sorun ya┼čamaya ba┼člamalar─▒d─▒r. Kontrolc├╝ insanlar, ├ževrelerindeki insanlara kar┼č─▒ sald─▒rgan, talepkar ve ele┼čtiricidirler. Bu y├╝zden bir├žok insan─▒ kendilerinden uzakla┼čt─▒r─▒rlar. Bu yaln─▒zl─▒─č─▒ fark ettiklerinde destek almaya gelebilirler.

Saplant─▒l─▒ ki┼čilik ├Âzellikleri ta┼č─▒yan insanlara her meslekte rastlanabilir. ├çal─▒┼čanlar─▒n─▒ 30 dakikada bir telefonla kontrol eden, s├╝rekli ele┼čtiren ├╝st d├╝zey bir y├Ânetici, oturma odas─▒ndaki koltu─čun ├╝zerinde duran yast─▒klar─▒n hepsinin ayn─▒ a├ž─▒yla tek bir y├Âne bakmas─▒n─▒ sa─člayan bir ev kad─▒n─▒, ameliyathanedeki herkesin ve her e┼čyan─▒n uygun yerlerinde olup olmad─▒─č─▒n─▒ kontrol etti─či i├žin bir t├╝rl├╝ ameliyata ba┼člayamayan bir doktor veya dosyalar─▒n─▒ d├╝zenlemekten ├Âdev yapmaya ba┼člayamayan bir ├Â─črenci benzer ├Âzellikler g├Âsterebilirler.

Pek ├žok y├Âneticinin kontrol delisi oldu─čunu g├Âr├╝yoruz. Bu, i┼čin getirdi─či bir sorumluluk mudur, yoksa ├╝st d├╝zeydekiler daha fazla m─▒ kontrol delisi olurlar?

Ki┼činin sorumlulu─ču, ondan beklenen performans ve hata yapt─▒─č─▒ zaman kaybedeceklerinin de─čeri ne kadar fazla ise, ki┼či i┼čini o kadar m├╝kemmel ger├žekle┼čtirmeye ├žal─▒┼č─▒r. Kendi ├žal─▒┼čanlar─▒ndan da ayn─▒ ├Ânemi ve dikkati g├Âstermelerini bekler. Dolay─▒s─▒yla onlar─▒ daha fazla ele┼čtirebilir, daha fazla kontrol etmeye ├žal─▒┼čabilir ya da alternatif y├Ântemlerdense bildi─či sa─člam g├╝venli yollarda ─▒srarc─▒ olabilir. Burada ├Ânemli olan ki┼činin sahip oldu─ču bu ├Âzelliklerin derecesidir. Sorumluluk al─▒rken, hata yapmamaya, m├╝kemmel performans g├Âstermeye ├žal─▒┼č─▒rken, ki┼či kendi ve ba┼čkalar─▒n─▒n hayatlar─▒na zarar veriyorsa, bu tarz─▒ onun sa─čl─▒kl─▒ bir ┼čekilde ├žal─▒┼čmas─▒n─▒, ili┼čki kurmas─▒n─▒ engelliyorsa, bu noktada ki┼či yard─▒m almal─▒d─▒r.

├çevremizdeki kontrol delisi insanlarla nas─▒l ba┼ča ├ž─▒kabiliriz?

Saplant─▒l─▒ ki┼čilik ├Âzellikleri g├Âsteren insanlarla ya┼čamak ├žok zordur. Devaml─▒ ele┼čtirilmek, kontrol edilmek, k─▒s─▒tlanmak bir├žok insan─▒ y─▒prat─▒r. Bu ki┼čiler, kar┼č─▒lar─▒ndaki insan─▒n ki┼čili─čini yok sayar ve ona kendi do─črular─▒n─▒ yapt─▒rmaya ├žal─▒┼č─▒rlar. Ba┼čka hi├žbir alternatif d├╝┼č├╝nceyi kabul etmezler. Onlar─▒ ikna etmeye ├žal─▒┼čma m├╝cadeleleriniz hep yenilgiyle sonu├žlan─▒r. E─čer hayat─▒n─▒zda sizi b├Âyle k─▒s─▒tlayan, ezen, kontrol etmeye ├žal─▒┼čan bir insan varsa, yap─▒labilecek en iyi ┼čey ona durumu hakk─▒nda d├╝┼č├╝nmesini sa─člamak olacakt─▒r. Israrc─▒ olmadan, alternatif d├╝┼č├╝ncelerin de varolabilece─čini, hata yapman─▒n do─čal ve insan olman─▒n bir par├žas─▒ oldu─čunu g├Âstermek, kontrol edilen olarak ya┼čad─▒─č─▒n─▒z duygular─▒ payla┼čmak, onun da davran─▒┼člar─▒n─▒ g├Âzden ge├žirmesine yard─▒mc─▒ olabilir.

Ki┼čileri kendi istekleri ve fikirleri do─črultusunda y├Ânlendirir

Kontroll├╝ biri olmak ve kontrol delisi olmak farkl─▒ ┼čeyler de─čil mi?
Her insan hayat─▒n─▒n kontrol├╝n├╝ elinde tutmak ister. S├╝r├╝klenmek istemez. Kendi kontrol├╝ d─▒┼č─▒nda geli┼čen olaylardan rahats─▒z olur. Kontroll├╝ olmak, d├╝┼č├╝nerek, planlayarak hareket etmek bize g├╝venlik hissi sa─člar. Fakat "kontrol delisi" olarak tabir edilen ki┼čilik ├Âzelliklerine sahip insanlar─▒n, saplant─▒l─▒ bir kontrol ├╝zerine kurulmu┼č bir d├╝nyalar─▒ vard─▒r. Etraflar─▒nda olan olaylar─▒ ve ki┼čileri kendi istekleri ve fikirleri do─črultusunda y├Ânlendirir ve bunun verdi─či g├╝├žl├╝l├╝k hissi ile kendilerini iyi hissederler.

Son olarak; kontrol delisi insanlar bu al─▒┼čkanl─▒klar─▒ndan kolay kolay vazge├žemezler. Vazge├žebilmek i├žin neler yapmal─▒lar? ├ľnerileriniz neler?

Bu ki┼čiler, e─čer bu ├Âzellikleri, yapt─▒klar─▒ davran─▒┼člar kendilerine veya ba┼čkalar─▒na zarar vermeye ba┼člad─▒ysa mutlaka bir uzmandan destek almal─▒. ├çe┼čitli psikoterapi ak─▒mlar─▒, bu ki┼čilere kontrol etme d├╝rt├╝leriyle daha efektif bir ┼čekilde ba┼ča ├ž─▒kabilmeleri i├žin yollar bulmalar─▒nda destek olurken, baz─▒ durumlarda psikiyatrik ila├ž tedavisi de gerekli g├Âr├╝lebilir.

✎ Mutfa─č─▒n─▒z─▒n olmazsa olmaz─▒ her ├╝r├╝n Karaca’da!
Sosyal Sorumluluk Projesi

Hi├ž yorum yok

Sorunlar─▒n─▒z─▒ ve yorumlar─▒n─▒z─▒ bekliyoruz.

Ads Place